16 / 11
مىروياند براى شما بسبب آب زراعت را و زيتون را و درختان خرما و انگور و از هر جنس ميوهها هر آئينهء درين نشانه است گروهى را كه تفكر مىكنند ( 11 )
16 / 12
و مسخّر كرد براى شما شب و روز را و آفتاب و ماه را و ستارگان مسخراند بفرمان وى هر آئينه درين نشانيهاست گروهى را كه در مىيابند ( 12 )
16 / 13
و مسخّر كرد آنچه آفريد براى شما در زمين گوناگون رنگهاى او ( يعنى از انواع حيوان و نبات ) هر آئينه درين نشانىهاست گروهى را كه پند مىپذيرند ( 13 )
شرح
يُنْبِتُ لَكُمْمىرويانيم ما و حفص بيا مىخواند يعنى مىروياند خدا براى شمابِهِ الزَّرْعَبه آب باران كشت را مراد حبوب غاذيه است كه زراعت مىكنندوَ الزَّيْتُونَو درخت زيتون راوَ النَّخِيلَو خرما بناها راوَ الْأَعْنابَو تاكها راوَ مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِو بعضى از همه ميوهها كه در دنيا ممكن باشد زيرا كه همه ميوهها موجود نباشد الا در بهشتإِنَّ فِي ذلِكَبه درستى كه رويانيدن حبوب و اشجارلَآيَةًهرآئينه دليلى است روشن بر قدرت و حكمت الهىلِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَمر گروهى را كه تفكر كنند و تامل كنند در آنكه دانه در زمين افتد و آب درو نفوذ كرده متعفن گردد و اعلاى او منشق گشته ساقى ازو در هوا تصاعد يابد و اسفل او بشگافته بيخى ازو در زمين مترسخ شود و به نشو و نما ساعت به ساعت زياده مىگردد تا وقتى كه ازهار و انوار ميوهها برو پديد آيد هر ميوه را شكلى و لونى و مزهء ديگر باشد و معلوم است كه اختلاف اشكال و الوان و طعوم نيست الا بفعل فاعل مختار تقدس و تعالى نظمروضهء جانبخش جهان آفريد * باغچهء كون و مكان آفريدكرد ز هر شاخ و گل و برگ و بار * جلوه او نقش دگر آشكاروَ سَخَّرَ لَكُمُو رام گردانيد براى انتفاع شمااللَّيْلَ وَ النَّهارَشب و روز يكى براى آسايش و ديگرى براى آرايشوَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَو آفتاب و ماهتاب را به جهت انضاج فواكه و ادراك زروع و معرفت حساب سنين و شهوروَ النُّجُومُو ستارگان براى شناختن راهها يعنى بدين همه شما را نفع مىرساند در حالتى كه هستندمُسَخَّراتٌ بِأَمْرِهِرامشدگان بامر خداى كه پروردگار همه استإِنَّ فِي ذلِكَبه درستى كه درينهالَآياتٍهرآئينه علامتها و دليلهاست بر وحدانيت صانع حكيملِقَوْمٍ يَعْقِلُونَمر گروهى را كه تعقل كنند در احوال نباتات كه خالى از خفاى نيست در آيت اوّل ذكر تفكّر فرمود و درين دلالات كه بهغايت ظاهرست ذكر عقل كردوَ ما ذَرَأَ لَكُمْو ديگر رام گردانيد آن چيزى را كه آفريده است براى نفع شمافِي الْأَرْضِدر زمين از هر چه بدان محتاجيد يعنى شما را ميسّر ساخت نفع گرفتن بدانها از مطاعم و مشارب و ملابس و مراكب و مناكحمُخْتَلِفاً أَلْوانُهُدر حالتى كه مختلف است هيئات و اشكال و اصناف آنإِنَّ فِي ذلِكَبه درستى كه درين مخلوقاتلَآيَةًهرآئينه دلالتى و نشانه هست بر وحدانيت حقلِقَوْمٍ يَذَّكَّرُونَمر گروهى را كه ياد كنند .