15 / 76
و هر آئينه آن شهرها براهى هستند كه دايم آمد و رفت دارد ( 76 )
15 / 77
و هر آئينه درين نشانه است مؤمنان را ( 77 )
15 / 78
و هر آئينه بودند اهل ايكه ستمكاران ( 78 )
15 / 79
پس انتقام كشيديم از ايشان و شهرهاى قوم لوط و شهر ايكه هر دو به راه آشكار هستند ( 79 )
15 / 80
و هر آئينه دروغ شمردند ساكنان حجر پيغامبران را ( 80 )
15 / 81
و رسانيديم به ايشان آيتهاى خود پس شدند ازان روگردان ( 81 )
15 / 82
و بودند تراشيده مىساختند از كوهها خانها ايمن شده ( 82 )
15 / 83
پس گرفت ايشان را آواز سخت صبح كنان ( 83 )
15 / 84
پس دفع نكرد از ايشان آنچه كسب مىكردند ( 84 )
15 / 85
و نيافريديم آسمانها و زمين و آنچه ما بين آنهاست مگر بتدبير درست و هر آئينه قيامت آمدنيست پس درگذر يعنى از بىادبيهاى ايشان درگذشتن نيكو ( 85 )
شرح
وَ إِنَّهاو به درستى كه شهرستانهاى مؤتفكهلَبِسَبِيلٍ مُقِيمٍبراى دايم السلوك يعنى بر راهى است كه قافلهها مىروند و آثار آن را مىبينندإِنَّ فِي ذلِكَبه درستى كه در آنچه ياد كرديملَآيَةً لِلْمُؤْمِنِينَهرآئينه نشانه هست مر گرويدگان را بر قدرت ربّانىوَ إِنْ كانَو به درستى كه بودندأَصْحابُ الْأَيْكَةِاصحاب ايكه يعنى قوم شعيب عليه السلاملَظالِمِينَهرآئينه ستمكاران بكفر ايكه درختان بسيار درهم گرفته را گويند و بلده ايشان را باعتبار آنكه در ميان بيشهها و مرغزارها بود ايكه مىگفتند و شعيب عليه السلام با مدين و اهل ايكه مبعوث بود و اهل مدين تكذيب وى نموده به صيحه هلاك شدند چنانچه در سوره هود گذشت و اصحاب ايكه نيز نافرمانى كردندفَانْتَقَمْنا مِنْهُمْپس انتقام كشيديم از ايشان به عذاب يوم الظله و آن در سوره شعراء مذكور خواهد شد انشاءالله تعالىوَ إِنَّهُماو به درستى كه سدوم و ايكه يا ايكه و مدينلَبِإِمامٍ مُبِينٍبر راهى روشن و هويدا است كه مردم مىگذرند و مىبينندوَ لَقَدْ كَذَّبَو به درستى كه تكذيب نمودندأَصْحابُ الْحِجْرِاهل ديار هجر يعنى ثمودالْمُرْسَلِينَفرستادگان يعنى صالح ع را و تكذيب يكى از رسل تكذيب جميع رسل استوَ آتَيْناهُمْو داديم ما ثمود راآياتِناآيتهاى كتاب ما كه بر نبى ايشان منزل بوده چون كتاب منزل بر صالح ع معلوم نيست اكثر مفسران آيات را بمعجزات حمل كردهاند و خروج ناقه از سنگ معجزه هست مشتمل بر بسيارى از غرائب چون بزرگى خلقت كه هرگز شترى به عظمت او نبوده و زادن بعد از خروج و بسيارى شير دادن كه همه قوم ثمود را كافى بوده و بر سر چاه آمدن آب در روز نوبت او و خوردن تمام آب را در يك نوبت حاصل سخن آنكه اين همه نشانها به ثمود داديمفَكانُواپس بودندعَنْهااز ان آياتمُعْرِضِينَروى گردانندگانوَ كانُوا يَنْحِتُونَو بودند كه مىبريدند و مىتراشيدندمِنَ الْجِبالِاز كوههابُيُوتاًخانهاآمِنِينَدر حالتى كه ايمن بودند از انهدام آن و نقب زدن دزدان يا مىپنداشتند كه آن خانها حمايت خواهد كرد ايشان و از عذاب در ان ايمن خواهند بودفَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُپس فراگرفت ايشان را صيحه عذابمُصْبِحِينَدر حالتى كه در آيندگان بودند بصباح يعنى اوّل روز يكشنبه به صيحه جبرئيل ع هلاك شدند چنانچه در سوره هود گذشتفَما أَغْنى عَنْهُمْپس دفع نكرد از ايشانما كانُوا يَكْسِبُونَآنچه بودند كه كسب مىكردند از اموال و امتعه يا آنچه مىكردند از بناى بيوتوَ ما خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَو نيافريديم ما آسمانها و زمين راوَ ما بَيْنَهُما.
و آنچه ميان ايشان استإِلَّا بِالْحَقِّمگر به حكمت يا بسبب ظهور حق يا براى بيان حقوَ إِنَّ السَّاعَةَو به درستى كه قيامتلَآتِيَةٌهرآئينه آينده است و خداى انتقام از مكذبان خواهد كشيدفَاصْفَحِ الصَّفْحَ الْجَمِيلَپس درگذر در گذشتن نيكو يعنى عفو كن حق نفس خود را و در صدد مكافات خود مباش بعضى برآنند كه اين حكم به آيت السيف منسوخ است .