13 / 39
نابود مىسازد خدا هر چه مىخواهد و ثابت كند هر چه خواهد و نزديك اوست امالكتاب يعنى لوح محفوظ ( 39 )
12 / 40
و اگر بنمائيم ترا بعض آنچه وعده مىكنيم به ايشان يا قبض روح تو كنيم بهر حال جز اين نيست كه بر تو پيغام رسانيدن است و بر ما است حساب ( 40 )
13 / 41
آيا نمىبينند كه ما قصد مىكنيم به اين سرزمين كه ناقص مىسازيم آن را از جوانب آن و خدا حكم مىكند نيست هيچ ردكنندهء حكم او را و او زود حسابكننده است ( 41 )
13 / 42
و هر آئينه بدسگاليدند آنان كه پيش از ايشان بودند پس خداى راست بدسگالى همه يك جا مىداند آنچه به عمل مىآرد هر نفسى و خواهند دانست اين كافران كه كرا باشد جزاى آن سرائى ( 42 )
شرح
يَمْحُوا اللَّهُمحو مىكند خداىما يَشاءُآنچه مىخواهد به حكموَ يُثْبِتُو اثبات مىكند آنچه مىخواهد به حكمتوَ عِنْدَهُو نزديك اوستأُمُّ الْكِتابِاصل كتاب كه لوح محفوظ است و هيچ كائنى نباشد الا آنكه نوشته بود در وى ، از آنچه شده است و مىشود و خواهد شد بتفصيل و تشريح بعضى گفتهاند كه محو كند از ديوان حفظه آنچه هيچ جزا بدان متعلق نباشد و بگذارد غير آن را يعنى چون حفظه و برره آنچه از بنده صادر شود از اقوال و افعال و احوال همه را بنويسند و آن دفتر را بموقف عرض رسانند حق سبحانه قولى و فعلى را كه ثوابى و عقابى بدان متفرع نيست محو كند و باقى را مثبت بگذارد يا سيّئات تائب را محو نمايد و بدل آن حسنات ثبت كند يا بعضى از حكام شرائع را بحسب مصلحت زمان نسخ كند و حكم ديگر اثبات فرمايد يا محو كند تازگى و قوت جوانى را و اثبات كند پژمردگى و ضعف و پيرى را علماى دين برآنند كه محو كند آنچه خواهد الا شش چيز كه رقم محو بدان نرسد سعادت و شقاوت و موت و حيات و رزق و اجل و در زاد المسير آورده كه نزديك سبحانه دو كتاب است غير از ام الكتاب كه محو و اثبات تعلق بدان دو كتاب دارد اما تغيير بام كتاب راه نيابد و ابو الدردا رض از حضرت رسالتپناه صلى اللّه عليه و سلّم نقل مىكند چون سه ساعت از شب باقى ماند حق سبحانه و تعالى نظر كند در كتابى كه غير ازو هيچ كس در ان نظر نمىكند و هر چه خواهد ازو محو كند و هر چه خواهد درو ثبت كند در فصول آورده كه محو كند رقوم انكار از قلوب ابرار و اثبات كند بجاى او رموز اسرار سلمى رح از محمّد رازى رح نقل مىكند كه شنيدم از شبلى قدس سره كه محو كند آنچه خواهد از شهود و عبوديت و لوازم آن و اثبات كند آنچه خواهد از شهود ربوبيت و لوامع آن در كشف الاسرار فرمود كه از دل خائف ريا مىبرد و اخلاص مىنهد ، شك مىبرد و يقين مىآرد بخل محو مىكند وجود و ثابت مىسازد شره مىبرد و قناعت مىآرد و حسد سترد و شفقت مىنهد و از دل راجى اختيار مىبرد و تسليم مىنهد و تفرقه محو مىكند و جمع اثبات مىكند و از دل محب رسوم انسانيت مىسترد و نعوت ربّانيت مىنهد امام قشيرى رح فرموده كه محو حظوظ نفسانى مىكند و اثبات حقوق ربانى مىنمايد يا شهود خلق مىبرد و شهود حق مىآرد تا آثار بشريت محو مىكند و انوار احديت ثابت مىسازد و از آن بنده مىكاهد و از آن خود مىافزايد تا چنانچه باوّل خود بود به آخر هم خود باشد حضرت شيخ الاسلام قدس سره فرموده كه الهى جلال عزت تو جاى اشارت نگذاشت محو و اثبات تو راه اضافت برداشت از آن من مىكاست و از آن تو مىافزود تا به آخر همان شد كه با اوّل بود - رباعىمحنت همه در نهاد آب و گل ماست * پيش از دل و گل چه بود آن حاصل ما استدر عالم غيب خانه داشتهايم * رفتيم بدان خانه كه سر منزل ماستوَ إِنْ ما نُرِيَنَّكَو اگر بنمائيم ترابَعْضَ الَّذِيبرخى از آنچهنَعِدُهُمْوعده كردهايم كافران را از عذابأَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَيا ترا بميرانيم پيش از انفَإِنَّما عَلَيْكَ الْبَلاغُپس جز اين نيست كه بر تو رسانيدن پيغام و تبليغ احكام است و بسوَ عَلَيْنَا الْحِسابُبر ما است شمار و حساب و پاداش ايشانأَ وَ لَمْ يَرَوْاآيا نمىبينند اهل مكه و نمىدانندأَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَبه درستى كه ما مىآئيم يعنى فرمان ما مىآيد به زمين كفّارنَنْقُصُهامىكاهانيم پاره پارهمِنْ أَطْرافِهااز كرانهاى آن يعنى تصرّف ايشان بيرون مىكنيم و به حوزه تسخير مسلمانان درمىآريم و مىگويند اين سخن راجع است به يهود حق سبحانه فرمود كه ما زمين ايشان را يعنى حصارها و ضياع و عقار يهود را به مسلمانان مىدهيموَ اللَّهُو خدايَحْكُمُحكم مىكند بنقصان اراضى يهود و ادبار ايشان و ازدياد اهل اسلام و اقبال ايشانلا مُعَقِّبَهيچ ردكننده و بازپسگرداننده نيستلِحُكْمِهِمر حكم او راوَ هُوَ سَرِيعُ الْحِسابِو اوست زود حساب يعنى به زودى حساب كند ايشان را در آخرت بعد از عذاب ايشان در دنيا بقتل و اجلاوَ قَدْ مَكَرَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْو به درستى كه مكر كردند آن جهودان يا مشركان كه پيش از يهود يا كفره زمان تو بودند با پيغمبران خودفَلِلَّهِ الْمَكْرُ جَمِيعاًپس مر خداى راست يعنى نزديك اوست جزاى همه مكرهاى ايشانيَعْلَمُمىداندما تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍهر چه مىكند هر نفسى از خير و شر و جزاى او آماده مىسازد .
و سيعلم الكفر و زود باشد كه بدانند كافران از يهود و عبده اصنام كه فرداى قيامتلِمَنْ عُقْبَى الدَّارِمر كرا باشد عاقبت پسنديده آن سراى .