10 / 38
آيا مىگويند بربسته است آن را بگو پس بياريد سورتى مانند آن و بخوانيد هر كرا توانيد بجز خدا اگر هستيد راستگويان ( 38 )
10 / 39
بلكه دروغ شمردهاند چيزىرا كه فرا نرسيدهاند بدانش وى و هنوز نيامده است به ايشان مصداق ( وعده ) وى همچنين دروغ داشتند آنان كه پيش از ايشان بودند پس بنگر چگونه شد عاقبت ستمكاران ( 39 )
10 / 40
و از ايشان كسى هست كه ايمان آرد بوى و از ايشان كسى هست كه ايمان نيارد بوى و پروردگار تو داناترست به مفسدان ( 40 )
10 / 41
و اگر به دروغ نسبت كنند ترا بس بگو مراست عمل من و شما را هست عمل شما شما بىتعلقايد از آنچه من مىكنم و من بىتعلقم از آنچه شما مىكنيد ( 41 )
شرح
أَمْ يَقُولُونَبلكه مىگويندافْتَراهُبربافته است اين كلام را محمد ص از خودقُلْبگو اگر اين سخن را از خود بر مىتوان بافتفَأْتُواپس بياريد شما و بربافيدبِسُورَةٍ مِثْلِهِسوره مانند او در بلاغت و فصاحت چه شما در نظم بليغ و نثر فصيح مشهور زمان و سر آمد دورانيد و اگر به خود شما معارضه نمىتوانيد كرد استعانت نمائيدوَ ادْعُواو بخوانيد براى معاونت خود بتان را در اتيان سوره مثل قرآنمَنِ اسْتَطَعْتُمْهر كرا توانيد كه از وى يارى خواهيدمِنْ دُونِ اللَّهِبجز خداى تا شما را مددگارى كند و بسازيد مانند قرآنإِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَاگر هستيد راستگويان كه محمد ص از خود مىسازد كافران يك سوره نياوردندبَلْ كَذَّبُوابلكه تكذيب كردند و نگرويدندبِما لَمْ يُحِيطُوابه آن چيزى كه فرا نرسيدهاندبِعِلْمِهِبه دانش آن يعنى مسارعت نمودند در تكذيب آنچه درنيافتند آن را مراد آنست كه بعد از استماع قرآن و قبل از تدبر در آيات آن بتكذيب و انكار مشغول شدندوَ لَمَّا يَأْتِهِمْو هنوز نيامد بديشان يعنى منكشف نگشت بر ايشانتَأْوِيلُهُمعنى و حقيقت قرآن و ذهن ايشان باسرار و دقايق آن نرسيد يا تكذيب كردند بهآنچه ندانستند در قرآن از ذكر بعث و جزا و وعيد و عقوبت و نيامد بديشان آنچه از عذاب وعده كرده بودند و هر آئينه خواهد آمد و بعد از وقوع آن جز ندامت حاصل نخواهند داشت و آن ندامت نفع نخواهد كرد فردپس از ديدن پشيمان گردى اما * پشيمانى ترا سودى نداردكَذلِكَهمچنين تكذيبى كه كفّار زمان تو دارندكَذَّبَ الَّذِينَتكذيب كردند انبياى خود را آنان كه بودندمِنْ قَبْلِهِمْپيش ازينهافَانْظُرْپس در نگرد ببينكَيْفَ كانَچگونه بودعاقِبَةُ الظَّالِمِينَانتهاى كار ستمكاران و مكذّبان و اينها نيز مثل آنها معذب خواهند شد درين آيت تسليه حضرت رسالتپناه ص و تهديد اهل كفر و ضلالت مندرجستوَ مِنْهُمْو از ايشان كه تكذيب مىكنندمَنْ يُؤْمِنُ بِهِكسى باشد كه مىگرود به قرآن و تصديق مىكند در نفس خود و مىداند كه حقست و ليكن از روى عناد اظهار نمىكندوَ مِنْهُمْ مَنْ لا يُؤْمِنُ بِهِو از ايشان كسى بود كه نهگرود به آن از فرط جهل و غايت نادانىوَ رَبُّكَ أَعْلَمُو پروردگار تو داناتر استبِالْمُفْسِدِينَبه تباهكاران يعنى معاندان كه مصراند بر تكذيب و گفتهاند معنى آيت اين است كه بعضى از قوم تو ايمان آوردند به قرآن و از كفر توبه كنند و برخى آن باشند كه ازين سعادت محروم مانده بر شقاوت كفر بميرندوَ إِنْ كَذَّبُوكَو اگر تكذيب كنند ترا يعنى بر آن اصرار نمايند و تو از اجابت ايشان نااميد شوىفَقُلْپس بگولِي عَمَلِيمراست جزاى كردار منوَ لَكُمْو مر شما راستعَمَلُكُمْپاداش عمل شماأَنْتُمْ بَرِيئُونَشما بيزاريد يعنى ذمه شما برى استمِمَّا أَعْمَلُاز آنچه من مىكنم شما را به عمل من مؤاخذه نخواهد كردوَ أَنَا بَرِيءٌو من بيزارممِمَّا تَعْمَلُونَاز آنچه شما مىكنيد يعنى مأخوذ به عمل شما نخواهم شد نزد بعضى از علماء اين آيت به آيت السّيف منسوخ است .