9 / 97
صحرانشينان سختتراند در كفر و نفاق و سزاوارتراند به آنكه ندانند احكام شريعتى را كه نازل كرده است خدا بر پيغامبر خود و خدا دانا درستكارست ( 97 )
9 / 98
و از اعراب كسى هست كه مىشمارد چيزى را كه خرج مىكند تاوان و انتظار مىكشد در حق شما مصائب را بر ايشان باد مصيبت بد و خدا شنوا داناست ( 98 )
9 / 99
و از اعراب كسى هست كه ايمان مىآرد به خدا و روز آخر و مىشمارد چيزى را كه خرج مىكند سبب قربت نزديك خدا و وسيله دعاى نيك پيغامبر آگاه باش وى هر آئينه قربت است ايشان را داخل خواهد كرد ايشان را خدا در رحمت خود هر آئينه خدا آمرزنده مهربانست ( 99 )
شرح
الْأَعْرابُباديهنشينان مراد بنو تميم و بنو اسد و غطفان و اعراب حوالى مدينهاند نه تمام اهل باديه بلكه اين جمع مخصوصأَشَدُّ كُفْراً وَ نِفاقاًسختترند از روى كفر و نفاق يعنى نفاق و كفر ايشان را از اهل حضر بيشتر است به جهت آنكه متوحشاند و سختدل و با اهل علم نشست و برخاست نكردهاندوَ أَجْدَرُو سزاوارتراندأَلَّا يَعْلَمُوابهآنكه ندانندحُدُودَ ما أَنْزَلَ اللَّهُاندازهاى چيزى كه خداى تعالى فروفرستادهعَلى رَسُولِهِبر پيغمبر خود از فرائض و سنن شرعوَ اللَّهُ عَلِيمٌو خداى داناست باحوال ايشانحَكِيمٌحكمكننده است از روى حكمت بامهال ايشانوَ مِنَ الْأَعْرابِو از منافقان اهل باديهمَنْ يَتَّخِذُكسى هست كه فرا گيرد براى شما يعنى شمار كندما يُنْفِقُآنچه نفقه مىنمايد و صدقه مىدهدمَغْرَماًتاوانى و زيانى يعنى صدقات خود را غبنى و غرامتى مىشمارد چه بر آن اميد ثواب ندارد بريا و تقيّه انفاق مىكندوَ يَتَرَبَّصُو انتظار مىبردبِكُمُ الدَّوائِرَبشما گردشهاى روزگار را يعنى آنكه دولت اسلام به نكبت مبدل شود و روزگار مسلمانان برگردد تا از نفاق خلاص يابندعَلَيْهِمْ دائِرَةُ السَّوْءِبر ايشان باد گردش به دو روزگار ايشان منقلب شودوَ اللَّهُ سَمِيعٌو خداى شنواست مر آن را كه به زبان مىآرندعَلِيمٌداناست بهآنچه در دل پنهان مىدارندوَ مِنَ الْأَعْرابِو از اهل به دومَنْ يُؤْمِنُكسان هستند كه مىگروندبِاللَّهِبه خداىوَ الْيَوْمِ الْآخِرِو بروز بازپسين مراد بنو مقرناند از جهينه و گفتهاند عبد اللّه ذى البحارين و رهط اويند كه به خداى و قيامت مىگروندوَ يَتَّخِذُو فرامىگيرندما يُنْفِقُآنچه نفقه مىكنند در جهاد يا در تصدققُرُباتٍاسباب قربتعِنْدَ اللَّهِنزديك خداى يعنى تقرب مىجويند بصدقات خود مراد آنست كه وسيله مىسازند آن را بقرب الهىوَ صَلَواتِ الرَّسُولِو به دعاى پيغمبر كه پيوسته متصدقان را بخير و بركت دعا مىكند و آمرزش مىطلبد كه اللهم صل على آل ابى ؟ ؟ ؟أَلا إِنَّهابدانيد كه نفقات ايشان يا صلوات رسولقُرْبَةٌ لَهُمْسبب نزديك است مر ايشان را به بارگاه عنايت ربانىسَيُدْخِلُهُمُ اللَّهُزود باشد كه درآرد خداى ايشان رافِي رَحْمَتِهِدر بهشت خود كه محل نزول رحمت استإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌبه درستى كه خداى آمرزنده است مر متصدقان رارَحِيمٌمهربانست بر متقربان .