8 / 34
و چيست مر ايشان را كه عذاب نكند ايشان را خدا حال آنكه ايشان بازمىدارند يعنى مردمان را از مسجد حرام و نيستند سزاوار آنجا نيستند سزاوار آنجا مگر متقيان و ليكن بيشترين ايشان نمىدانند ( 34 )
8 / 35
و نيست نماز ايشان نزديك خانهء كعبه بجز صفير كردن و دستك زدن پس بچشيد اى كافران عذاب را بسبب كافر شدن خود ( 35 )
8 / 36
هر آئينه كافران خرج مىكنند اموال خود را تا بازدارند مردمان را از راه خدا پس زود باشد كه خرج كنند آن را باز باشد آن خرج كردن پشيمانى بر ايشان باز مغلوب شوند و كافران بسوى دوزخ رانده شوند ( 36 )
شرح
وَ ما لَهُمْو چيست ايشان را و چه جاى آنستأَلَّا يُعَذِّبَهُمُ اللَّهُكه خداى عذاب نكند ايشان راوَ هُمْ يَصُدُّونَو حال آنكه ايشان بازميدارند رسول و مؤمنان راعَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِاز طواف مسجد حرام و از مكه بيرون مىكنندوَ ما كانُواو نيستند ايشانأَوْلِياءَهُمتوليان امر مسجد حرام ردّ قول كفارست كه مىگفتند نحن ولاة المسجد الحرام ما پيشكار و صاحب اختيار مسجد حرميم حق تعالى فرمود كه ايشان با وجود شرك ولايت حرم را نشانيدإِنْ أَوْلِياؤُهُنيست سزاوار توليت مسجد حرامإِلَّا الْمُتَّقُونَمگر پرهيزگاران از شركوَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْو ليكن بيشتر ايشانلا يَعْلَمُونَنمىدانند كه ولايت حق ايشان نيست و برخى مىدانند و عناد مىكنندوَ ما كانَ صَلاتُهُمْو نيست دعاى مشركانعِنْدَ الْبَيْتِنزديك خانه خداىإِلَّا مُكاءًمگر صفير زدنوَ تَصْدِيَةًو دست بر دست كوفتن عادت بعضى از كفّار آن بود كه مردان و زنان برهنه طواف مىكردند و صفير مىزدند و دست بر دست بر هم مىكوفتند و قولى آنست كه وقتى كه حضرت رسول اللّه صلى اللّه عليه و سلّم نماز مىگذارد ايشان براى تغليظ آن حضرت ص اين عمل مىكردند و برين تقدير مراد از صلاة نماز مأمور به استفَذُوقُوا الْعَذابَپس بچشيد اى كافران عذاب را كه قتل و اسراست در روز بدر و حرق و زجر است در روز حشربِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَبهآنچه هستيد كه كفر مىورزيديد هم به اعتقاد و هم به عمل آوردهاند كه بعد از خروج از مكه و عزيمت بدر دوازده كس از اشراف عرب مقرر كردند كه هر يكى از ايشان روزى لشكر را طعام دهد پس هر يكى از ايشان ده اشتر يا نه شتر در روزى مىكشتند حق تعالى مىفرمايدإِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوابه درستى كه كافران يعنى مطعمان بدريُنْفِقُونَنفقه مىكنندأَمْوالَهُمْخواستهاى خود را و شتر مىخرند و مىكشند و بكفار مىدهندلِيَصُدُّواتا بازدارند مردمان راعَنْ سَبِيلِ اللَّهِاز راه خداى كه متابعت رسولست و گفتهاند ابو سفيان بعد از حرب بدر دوازده هزار عرب به مزد گرفته براى جنگ احد سواى لشكرى كه به خود مىآمدند با اصحاب آن كاروان كه ابو سفيان گريزانيد سود بضاعات خود را كه پنجاه هزار مثقال طلا بود خرج لشكر كردند و بحرب احد رفتند و اين آيت نازل شد كه مالهاى خود را خرج مىكنندفَسَيُنْفِقُونَهاپس زود باشد كه تمام نفقه كنند مال خود راثُمَّ تَكُونُپس باشد آن نفقهعَلَيْهِمْبر ايشانحَسْرَةًپشيمانى و غم چه مال رفته باشد و مقصود حاصل نشدهثُمَّ يُغْلَبُونَپس مغلوب گردند آخر كار يعنى در روز فتح مكه و اين از دلائل اعجاز قرآنست كه خبر داد از چيزى قبل از وقوع آنوَ الَّذِينَ كَفَرُواو آنان كه ثابت باشند بر كفرإِلى جَهَنَّمَ يُحْشَرُونَبسوى دوزخ رانده شوند .