7 / 197
و آنان كه مىخوانيد ايشان را بجز خدا نمىتوانند يارى دادن شما را و نه خود را يارى مىدهند ( 197 )
7 / 198
و اگر دعوت كنيد ايشان را بسوى راه هدايت نه شنوند سخن شما را و اى بيننده مىبينى بتان را كه مىنگرند بسوى تو و حال آنكه ايشان هيچ نمىبينند ( 198 )
7 / 199
لازم گير درگذر را و بفرما به كار پسنديده و اعراض كن از نادانان ( 199 )
7 / 200
و اگر دغدغه كند ترا از جانب شيطان خطر پس پناه طلب كن از خدا هر آئينه او شنوا داناست ( 200 )
7 / 201
هر آئينه متقيان چون برسد ايشان را وسوسه از شيطان ياد مىكنند خدا را پس ناگهان ايشان بينا مىشوند ( 201 )
شرح
وَ الَّذِينَ تَدْعُونَو آنان را كه شما مىخوانيد و مىپرستيد آنها رامِنْ دُونِهِبدون خدالا يَسْتَطِيعُونَنمىتوانندنَصْرَكُمْيارى دادن شما راوَ لا أَنْفُسَهُمْو نه نفسهاى خود رايَنْصُرُونَيارى كنند بوقت قصد كسر و حطم ايشانوَ إِنْ تَدْعُوهُمْو اگر بخوانيد اى مؤمنان كافران راإِلَى الْهُدىبدين راست كه راه انبياء و اولياستلا يَسْمَعُوانشنوند بسمع قبولوَ تَراهُمْو مىبينى تو اى محمد ايشان را كه به ديدهاى ظاهريَنْظُرُونَ إِلَيْكَمىنگرند بسوى تووَ هُمْ لا يُبْصِرُونَو حال آنكه ايشان نمىبينند ترا ببصر بصيرت و به حقيقت تو بينا نيستند پس اگر ترا مىبينند به صورت بحسب معنى نمىبينند سلطان محمود غازى از شيخ ابو الحسن خرقانى قدس سره پرسيد كه سر اين سخن چيست كه سلطان العارفين قدس سره فرموده كه هر كه بايزيد را ديد آتش دوزخ بر وى حرام شد و حضرت ص اين سخن نهگفت و او را كفار و يهود و منافقان مىديدند حضرت شيخ فرمودند كه اين ديدن را حمل به رويت ظاهر مكن معلومست كه حضرت پيغمبر ص را در زمان ايشان چند كس ديده باشند در وقت بايزيد نيز چند كس او را ديده باشند و بجمال او بينا شده باشند بيتبراى ديدن روى تو چشمى ديگرم بايد * كه اين چشمى كه من دارم جمالت را نمىشايدخُذِ الْعَفْوَاين آيت جامع مكارم اخلاق است مىفرمايد كه فراگير آسانى را در كار مردمان و مجوى از ايشان كارى كه شاق باشد بر ايشان يا بگير صفت عفو را و از سر گنهكاران درگذر يا فراگير فضل اموال اغنيا را و آنچه بديشان سهل باشد صدقه دادن و برين معنى نزول آيت قبل از وجوب زكات بوده باشدوَ أْمُرْ بِالْعُرْفِو بفرما ديگران را به نيكوئى در اقوال و افعال و گفتهاند عرف خصلتيست كه آن را عقل پسندد و شرع قبول كندوَ أَعْرِضْو روى بگردانعَنِ الْجاهِلِينَاز نادانان و سفيهان و ستيزه مكن به ايشان ابو حمزه بغدادى قدس سره فرمود كه نفس جاهلترين جاهلانست و او سزاوارتر است با آنكه ازو اعراض كنى در كشاف آورده كه حضرت رسالت پناه بعد از نزول اين آيت از جبرئيل ع پرسيد كه حقيقت اين سخن چيست جبرئيل ع فرمود كه پروردگار تو مىگويد كه پيوند كن با كسى كه از تو ببرد و عطا ده آن را كه ترا محروم سازد و عفو كن از كسى كه بر تو ستم كند و فى نفس الامر اصول مكارم اخلاق همين است حكيم ثنائى مىفرمايد بيت هر كه زهرت دهد به دو ده قند * و آنكه از تو برد به دو پيوندوَ إِمَّا يَنْزَغَنَّكَو هرگاه كه برانگيزاند و از جاى ببرد ترا صورت خطاب به آن حضرت ص بوده است اما مراد امتاند هر يكى از امت را مىگويد كه چون از جاى برانگيزاند ترامِنَ الشَّيْطانِاز جهت ديونَزْغٌاز جاى بردنى و آن در حالت غضب مىتواند بود يا اگر از شيطان وسوسه به تو رسدفَاسْتَعِذْ بِاللَّهِپس پناه گير به خدا از شر اوإِنَّهُ سَمِيعٌبه درستى كه خدا شنونده است آن را كه به زبان گوئىعَلِيمٌداننده است آن را كه در دل دل دارىإِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْابه درستى كه آنان كه پرهيز كردند از شرك و معاصى يا بترسيدند از حقإِذا مَسَّهُمْچون برسد بديشانطائِفٌوسوسهمِنَ الشَّيْطانِاز ديو سركشتَذَكَّرُواياد كنند خدا را و از وعيد او برانديشندفَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَپس ناگاه ايشان بينندگان باشند راه صواب را و بدان بينائى وسوسه شيطان از خود دفع كنند و بطريق حق گرايند .