5 / 34
مگر كسانى كه توبه كردند پيش از آنكه دست يابيد بر ايشان پس بدانيد كه خدا آمرزنده مهربان است ( 34 )
5 / 35
اى مسلمانان بترسيد از خدا و بطلبيد قرب بسوى او و جهاد كنيد در راه او تا رستگار شويد ( 35 )
5 / 36
هر آئينه كافران اگر باشد بدست ايشان آنچه در زمينست همه يك جا و همراه او مانند او مهيّا براى آن كه عوض خود دهند آن را از عذاب روز قيامت هرگز قبول كرده نشود از ايشان و ايشانراست عذاب درددهنده ( 36 )
شرح
إِلَّا الَّذِينَ تابُوامگر آنان كه توبه كنند از آنچه حق اللّه استمِنْ قَبْلِ أَنْ تَقْدِرُواپيش از آن كه شما قادر شويدعَلَيْهِمْبر ايشان پس اگر محارب مشركست و توبه كرد يعنى اسلام آورده خواه پيش از قدرت برو و خواه بعد از ان همه حدود كه مذكور شد ازو ساقط گشت و به خون و مال او را مطالبه نتوان كرد و اگر از مسلمانانست كه قبل از قدرت برو توبه كرد مالك بن انس رض مىگويد كه حدود از وى مىافتد و او را به چيزى نتوان گرفت مگر مال كسى بعينه نزد او يابند به خداوندش رد كنند و وارث مقتول نيز مطالبه دم نتوان كرد و قول امام شافعى رح آنست كه قبل از قدرت به توبه او حدود اللّه ازو ساقط شود نه حقوق ناسفَاعْلَمُواپس بدانيدأَنَّ اللَّهَآنكه خداغَفُورٌآمرزنده گناهانست به توبهرَحِيمٌمهربانست بر تائبانيا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَاى گروه مؤمنان بترسيد از خداوَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَو بطلبيد به دو وسيله را يعنى آنچه توسل توان كرد در طلب قرب به حضرت او و كلمه جامعه درين باب آنست كه وسيله كلّى در تقرّب به حضرت الهى ملاحظه اوامر و نواهى است و در لطائف قشيرى مىگويد كه وسيله تجريد اعمال است از ريا و تفريد احوالست از عجب و تخليص انفاس از طلب حظوظ در كشف الاسرار فرموده كه وسيله عابدان بفضائل است و از آن عالمان بدلائل و از ان عارفان به ترك وسائل عابد معامله توسل جويد و عالم به مكاشفه راه رود و عارف به معاينه نظر كند عابد فكر درين آيه كند كهيَذْكُرُونَ اللَّهَ قِياماً وَ قُعُوداًعالم نظر درين آيت داردأَ وَ لَمْ يَنْظُرُوا فِي مَلَكُوتِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِعارف ازين كلمه در نگذرد كه قل اللّه ثم ذرهم پير طريقت شيخ الاسلام خواجه عبد اللّه انصارى قدس سره العزيز گفت كه الهى وسيله به تو هم توئى اگر كسى ترا بطلب يافت من خود طلب از تو يافتم نظماين طلب ما بىطلب تو داده * گنج احسان بر همه بگشادهاين طلب در ما هم از ايجاد تست * رستن از بيداد يا رب داد تستاين قدر ارشاد تو بخشيده * تا بدين بس عيب ما پوشيدهقطره دانش كه بخشيدى ز پيش * متصل گردان به درياهاى خويشوَ جاهِدُوا فِي سَبِيلِهِو جهاد كنيد در راه او به اعداى ظاهر و باطنلَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَشايد كه شما رستگار شويد بسبب اين اعمال و در بحر الحقائق آورده كه درين آيه فلاح را به چهار چيز باز بسته كه بىآنها رستگارى حقيقى دست ندهد اوّل ايمان كه اصابت نورست در به دو خلقت و بنده را از حجب ظلمات شرك خلاصى مىدهد دوم تقوى كه منبع اعمال شرعيه و منشاء اخلاق مرضيه است و سالك بدان از ظلمت معصيت نجات مىيابد سوم ابتغاء وسيله و آن فناء ناسوتست در بقاى لاهوت و عارف بسبب اين از تاريكى اوصاف هستى بيرون مىآيد چهارم جهاد و آن اضمحلال انانيت است و اثبات هويت و موحد درين مرتبه از تيرگى وجود بازرسته بنور شهود مىرسد نظمچون جلوه كند نور شهود از تتق غيب * از ظلمت هستى تو آثار نمانداز چهره وحدت فگن پرده كثرت * تا در نظرت اندك و بسيار نماندإِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوابه درستى كه آنان كه كافر شدند به پرستش اصنام و ملائكه و عجل و غير آنلَوْ أَنَّ لَهُمْاگر باشد مر ايشان راما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاًهمه آنچه در زمينست از صنوف اموال و امتعهوَ مِثْلَهُ مَعَهُو مانند آن همه به آنهمه يعنى اگر دوباره آنچه در زمين است از نقد و جنس از آن كافران باشدلِيَفْتَدُوا بِهِتا آن را فداى نفس خود كنندمِنْ عَذابِ يَوْمِ الْقِيامَةِاز عذاب روز رستخيزما تُقُبِّلَ مِنْهُمْقبول كرده نشود از ايشان و همان عقوبت لازم ايشان باشدوَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌو مر ايشان راست در آن روز عذابى دردناك .