3 / 187
و ياد كن چون گرفت خدا عهد اهل كتاب كه البته بيان كنيد كتاب را براى مردمان و نه پوشيد آن را پس انداختند آن عهد را پس پشت خويش و گرفتند عوض وى بهاى اندك پس بد چيزيست كه مىستانند ( 187 )
3 / 188
مپندار كسانى را كه شادمان مىشوند به آنچه كردند و دوست مىدارند كه ستوده شوند به آنچه نه كردهاند مپندار ايشان را در خلاص از عذاب و ايشانراست عذاب درددهنده ( 188 )
3 / 189
و خدا راست پادشاهى آسمانها و زمين و خدا بر همه چيز تواناست ( 189 )
3 / 190
هر آئينه در آفرينش آسمانها و زمين و آمد شد شب و روز نشانهاست خداوندان خرد را ( 190 )
شرح
وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُو ياد كن آن را كه فرا گرفت خدامِيثاقَ الَّذِينَعهد و پيمان آنان كهأُوتُوا الْكِتابَعطا كردهاند ايشان را توريت و انجيل يعنى علماى بنى اسرائيل و مضمون عهد آنست كهلَتُبَيِّنُنَّهُهرآئينه ايشان بيان كنندلِلنَّاسِبراى مردمان كتاب را كه در شان محمدست صوَ لا تَكْتُمُونَهُو نپوشند امر پيغمبر ص را حفص در هر دو كلمه خطاب مىخواند يعنى ميثاق گرفت از اهل كتاب كه بيان كنيد نعمت پيغمبر ص را و مپوشيدفَنَبَذُوهُپس بينداختند كتاب را يا پيمان راوَراءَ ظُهُورِهِمْاز پس پشت خود اين كلمه مثلست در عدم التفاتوَ اشْتَرَوْا بِهِو خريدند يعنى برگزيدند بهآنچه اخذ ميثاق بر آن بودثَمَناً قَلِيلًابهاى اندك را و آن مآكل و رشوتهاى احبار و اساقفه بود كه هر سال از عوام و سفله مىگرفتندفَبِئْسَ ما يَشْتَرُونَپس بد چيزيست كه مىخورند يعنى بدل مىكنند نعيم جاودانى را بحطام فانىلا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَمپندار اى محمد ص آنان را كه شاد مىباشندبِما أَتَوْابهآنچه آمدند يعنى كردند از پوشيدن نعمت تووَ يُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُواو اينها دوست مىدارند آنكه ستوده شوندبِما لَمْ يَفْعَلُوابهآنچه نكردند حضرت پيغمبر از يهود چيزى پرسيد و ايشان جواب آن مخفى داشته به نوعى ديگر سخن آغاز كردند و چنان فرا نمودند كه به راستى خبر دادند و با وجود آن دروغ ايشان را داعيه استحسان نيز بود اين آيت نازل شد يا در شان منافقان است كه از غزوه تخلف كردند و چون پيغمبر عليه السلام باز آمد ايشان زبان باعتذار گشوده توقع تحسين داشتندفَلا تَحْسَبَنَّهُمْپس مپنداريد اى محمد ص و مؤمنان ايشان رابِمَفازَةٍكه اهل رستناندمِنَ الْعَذابِاز عذاب قيامت يا عذاب دنيا چون قتل و جلا و ذلّت و قبول جزيهوَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌو مر ايشان راست عذاب دردناك در روز رستخيزوَ لِلَّهِو خدا راستمُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِپادشاهى آسمانها و زمينهاوَ اللَّهُو خداعَلى كُلِّ شَيْءٍبه همه چيزها از مثوبت ابرار و عقوبت اشرارقَدِيرٌتواناست آوردهاند كه قريش از يهود پرسيدند كه معجزه موسى عليه السلام بود چه ايشان حديث عصا و يد بيضا يا معجزات ديگر در ميان آوردند و از نصارى اعجاز عيسى ع سؤال كرده احياى موتى و ابراى مرضى بازگفتند پس بجناب نبوّت پناه ص آمده گفتند اى محمد ص ما از معجزات موسى ع و عيسى ع خبر يافتهايم و بطلب معجزات تو بدين جانب شتافتهايم اگر كوه صفا را زر سازى آن را علامت يگانگى معبود تو مىدانيم حق سبحانه اين آيت فرستاد كه اگر شما طالب آيات وحدانيتايدإِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِبه درستى كه در آفرينش آسمانها و آنچه در ويستوَ الْأَرْضِو در آفريدن زمين و آنچه برديستوَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِو آمد شد شب و روز يا اختلاف ايشان در نور و ظلمت يا نقصان و زيادتلَآياتٍهرآئينه نشانهاست بر وجود صانع و وحدت او و كمال علم و قدرت اولِأُولِي الْأَلْبابِمر خداوندان خرد را كه عقول ايشان از شوائب حس و وهم صافى و بادراك دقايق اسرار و حقايق آثار وافى باشد .