95 / 4
هر آئينه آفريديم آدمى را در نيكوترين صورتى ( 4 )
95 / 5
پس گردانيديم آن را فرودتر از همه فروماندگان ( 5 )
95 / 6
مگر آنان كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته كردند پس ايشانراست مزد به غير نهايت ( 6 )
95 / 7
پس اى آدمى چه چيز حمل مىكند ترا بعد اين همه پند بر دروغ گفتن در باب جزاء الاعمال ( 7 )
95 / 8
آيا نيست خدا حكمكنندهترين حكمكنندگان ( 8 )
[ سوره علق ]
بنام خداى بخشاينده مهربان
96 / 1
بخوان به بركت نام پروردگار خود كه آفريدگار است ( 1 )
96 / 2
آفريدى آدمى را از خونپارهاى بسته ( 2 )
شرح
لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍبه درستى كه آفريديم آدمى را در نيكوكار نگاشتنى يعنى مخصوص گردانيديم از ميان حيوانات بانتساب قامت و حسن صورت و اعتدال مزاج و استجماع خواص مكوّنات يا مخلوق ساختيم او را مظهر اتم و اكمل و محل اشمل تا حامل امانت الهى و منبع فيض نامتناهى تواند بودثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِينَپس بازگردانيديم او را به زيرترين همه فروتران يعنى عالم طبيعت زنده گردانيديم بوى آثار ظهور و اطوار شعور و اشعار را و چون دقايق اين آيت در جواهر التفسير به بسطى دلپذير سمت تحرير يافته اطلاع بر آن حواله مطالعه آنست گفتهاند معنى آيت آنست كه آفريديم انسان را در نيكوترين صورتى و او را باز برديم بسن خرافت كه ارذل عمر است و اسفل السافلين اشارت بر ان است و در ان سن هيچ كار نتوان كرد و كسى را در ان سن هيچ مزدى نباشدإِلَّا الَّذِينَ آمَنُوامگر آنان كه گرويدهاند ديدهاندوَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِو كردهاند عملهاى ستوده بايستهفَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍپس مر ايشان را است مزدى نابريده و كمناشده يعنى همچنانكه در جوانى و صحت تن مزد عبادت ايشان مىنوشتند در پيرى و ضعف نيز بهآنكه عمل نمىكنند به همان دستور مزد ايشان ثابت استفَما يُكَذِّبُكَ بَعْدُ بِالدِّينِپس چه چيز ترا بر تكذيب مىدارد اى منكر بعث پس از ظهور دلائل تا مقر نمىشوى بروز جزا و حسابأَ لَيْسَ اللَّهُ بِأَحْكَمِ الْحاكِمِينَآيا نيست خدا حكمكنندهترين حاكمان يعنى هست در خبر آمده كه هر كه بگويد أ ليس اللّه بأحكم الحاكمين بايد كه بگويد بلى دانا على ذلك من الشاهدين