83 / 12
و دروغ نمىشمرد آن را مگر هر ستمكار گناهكار ( 12 )
83 / 13
چون خوانده شود بر وى آيات ما گويد افسانههاى پيشينيان ( 13 )
83 / 14
نى نى بلكه زنگ بسته است بر دل ايشان آنچه مىكردند ( 14 )
83 / 15
نى نى هر آئينه ايشان از ديدار پروردگار خويش آنروز محجوب باشند ( 15 )
83 / 16
باز هر آئينه ايشان در آيندگان دوزخ باشند ( 16 )
83 / 17
بازگفته شود ايشان را اينست آنچه شما آن را دروغ مىشمرديد ( 17 )
83 / 18
حقا هر آئينه نامهء اعمال نيكوكاران داخل شود در عليين ( 18 )
83 / 19
و چه چيز مطلع ساخت ترا كه چيست عليون ( 19 )
83 / 20
كتابى است نوشتهشده ( 20 )
83 / 21
كه حاضر شوند نزديك آن نزديككردگان خدا ( 21 )
83 / 22
هر آئينه نيكوكاران در نعمت باشند ( 22 )
شرح
وَ ما يُكَذِّبُ بِهِو تكذيب نكند آن روز جزا راإِلَّا كُلُّ مُعْتَدٍمگر هر ستمكارى از حد درگذشتهأَثِيمٍبزهكارى بىباكإِذا تُتْلىچون خوانده شودعَلَيْهِ آياتُنابر وى آيتهاى كلام ماقالَ أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَگويد از فرط جهل و اعراض از حق كه اين افسانههاى پيشينيان استكَلَّانه چنان است كه مىگويدبَلْ رانَبلكه غشاوه غرور و غفلت پوشانيده استعَلى قُلُوبِهِمْبر دلهاى ايشان يا زنگار انكار بر ان نهادهما كانُوا يَكْسِبُونَآنچه بودند كه مىكردند از آثام و معاصى يعنى بشامت سيئات دلهاى ايشان زنگ خورده و بىحاصل شده و در خبر آمده است كه هرگاه بنده گناهى كند نقطه سياه در دل وى پديد آيد تا بجاى رسد كه همه دل او سياه گرددكَلَّا إِنَّهُمْ عَنْ رَبِّهِمْحقا كه ايشان از كرامت و رحمت و اصح آنست كه از ديدار آفريدگار خوديَوْمَئِذٍآن روزلَمَحْجُوبُونَدر پردهشدگان باشند يعنى از ان ممنوع و مهجور و محروم و محجوب شوند از امام مالك رحمه اللّه معنى اين آيت پرسيدند فرمود كه حق سبحانه محجوب سازد اعداى خود را تا ديدار وى نهبينند و تجلى كند بر اولياى خود به لقاى وى برسند امام شافعى رحمه اللّه فرمود كه لمحجوبون در شان كفار وارد شده دلالت مىكند بر آنكه مؤمنان را دولت ديدار خواهد بود و دوستان محجوب نخواهند شد كه آنگاه ميان دوست و دشمن فرق نماند قطعهگوئى به بهشت ميهمانى است * بىديدن ميزبان چه باشدچون دشمن و دوست را حجاب است * پس فرق در ان ميان چه باشدثُمَّ إِنَّهُمْپس به درستى كه تكذيبكنندگانلَصالُوا الْجَحِيمِدر آيندگانند به دوزخثُمَّ يُقالُپس گفته شود يعنى زبانيه ايشان را گويندهذَا الَّذِي كُنْتُمْ بِهِاين عذاب آن عذابى است كه بوديد شما كه بدانتُكَذِّبُونَتكذيب مىكرديدكَلَّا إِنَّ كِتابَ الْأَبْرارِحقا به درستى كه كتاب اعمال نيكوكارانلَفِي عِلِّيِّينَدر عليين باشد بر آسمان هفتم در زير عرش و گويند آن قائمه يمنى بود از عرش و گفتهاند سدرة المنتهى استوَ ما أَدْراكَو چه چيز دانا ساخت ترا تا بدانى كهما عِلِّيُّونَچه چيزيست عليون يعنى محلى است بلند و مكانت و كتاب ابراركِتابٌ مَرْقُومٌكتابى است مسطور و موسوم به علامتى كه هر كه مشاهده كند داند كه درو همه خير استيَشْهَدُهُ الْمُقَرَّبُونَحاضر مىشوند آن كتاب را ملائكه مقرب كه ساكنان علّييناند يعنى باستقبال آن مىروند و نگاه مىدارند و روز قيامت بدان گواهى خواهند دادإِنَّ الْأَبْرارَ لَفِي نَعِيمٍبه درستى كه نيكان و پاكان در بهشتاند .