78 / 22
سركشان را هست مرجع ايشان را ( 22 )
78 / 23
درآيند به دوزخ اقامتكنندگانند ( 23 )
78 / 24
در آنجا مدتهاى دراز نمىچشند آنجا خنكى را و نه هيچ آشاميدنى را ( 24 )
78 / 25
مگر آبگرم را و زرداب را ( 25 )
78 / 26
جزا داده شدند جزاى موافق ( 26 )
78 / 27
هر آئينه ايشان توقع نمىداشتند حساب را ( 27 )
78 / 28
و تكذيب مىكردند آيات ما را به دروغ داشتنى ( 28 )
78 / 29
و هر چيز را ضبط كرديم بطريق نوشتن ( 29 )
78 / 30
پس بچشيد زياده نخواهيم داد شما را مگر عقوبت ( 30 )
78 / 31
هر آئينه متقيان را مطلبيابى باشد ( 31 )
78 / 32
بوستانها باشد و درختان انگور باشند ( 32 )
78 / 33
و زنان دوشيزه هم عمر با يكدگر باشند ( 33 )
78 / 34
و پياله به شراب پر كرده باشد ( 34 )
78 / 35
نشنوند آنجا سخن بيهوده را و نه دروغ شمردن را ( 35 )
شرح
لِلطَّاغِينَمر كافران را كه از حد گذشتگانندمَآباًبازگشت يعنى آرام جاى و قرارگاهلابِثِينَ فِيها أَحْقاباًدرنگكنندگان در ان روزگارهاى دراز در معالم از مجاهد رح نقل مىكند كه اين احقاب كه حق سبحانه ذكر كرده چهل و سه حقبه است هر حقبى هفتاد خريف و هر خريفى هفصد سال و هر سالى سه صد و شصت روز و هر روزى هزار سال باشد در موضح آورده است كه مراد اين نيست كه براى عذاب كافران تعيّن مدّت كرده باشند بلكه معنى آن است كه هر حقبى كه مىگذرد عقب آن ديگر پىدرپى مىآيد تا ابدالآبادلا يَذُوقُونَ فِيهانمىچشند در دوزخ يعنى نمىيابندبَرْداًخنكى هوا كه بدان راحت يابند حرارت هواى دوزخ آن را از ايشان بازدارد و گفتهاند برد خواب است يعنى ايشان را در جهنّم خواب نيست تا آسايش يابندوَ لا شَراباًو نمىآشامند شرابىإِلَّا حَمِيماًمگر حميم و آن آبى است كه چون نزديك روى آرند گوشت روى در ان ريزد و چون بخورند امعا و احشا پاره پاره گرددوَ غَسَّاقاًو ريم كه از ريشهاى ايشان سيلان كند يا اشكهائى كه از سر حسرت مىبارند يا زمهرير كه بدان معذّب گردندجَزاءًپاداش داده مىشوند پاداشىوِفاقاًموافق كردارهاى خودإِنَّهُمْ كانُوابه درستى كه ايشان بودندلا يَرْجُونَكه نمىترسيدندحِساباًاز حساب آخرت يا اميدوار نبودند به ثواب آن سراىوَ كَذَّبُواو تكذيب مىكردندبِآياتِنابه آيتهاى ما كه انبياء بر ايشان نمودندكِذَّاباًتكذيبكردنىوَ كُلَّ شَيْءٍو هر چيزى از اعمال بندگان از طاعت و معصيت و غير آنأَحْصَيْناهُشمردهايم آن را يعنى نگاه داشتهايم و نوشتهايمكِتاباًنوشتنى و خواهيم گفت مشركان رافَذُوقُواپس بچشيد عذاب دوزخفَلَنْ نَزِيدَكُمْپس نمىافزائيم شما را هميشهإِلَّا عَذاباًمگر عذابى بالاى عذابى در خبر آمده كه اين آيت سختترين آيات قرآن است مر دوزخيان را از روى وعيدإِنَّ لِلْمُتَّقِينَبه درستى كه مر پرهيزگاران راستمَفازاًرستگارى از عذاب يا جاى فوز و فلاح كه آنحَدائِقَ وَ أَعْناباًباغهائى است كه درختان ميوه دارد درختان انگور تخصيص جهت تفضيل استوَ كَواعِبَ أَتْراباًو ايشان راست دختران نارپستان همه همزاد در تفسير زاهدى آورده كه زنان شانزدهساله باشند و مردان سى و سهساله خواهند بود و در اغلب تفاسير است كه همه از اهل بهشت از مردان و زنان سى و سهساله باشندوَ كَأْساً دِهاقاًو مر ايشان را است جامهاى پر از شراب يا كاسهاى پىدرپىلا يَسْمَعُونَ فِيها لَغْواًنمىشنوند متقيان در بهشت سخنان بيهوده و باطلوَ لا كِذَّاباًو نه دروغى و گفتهاند نشنوند در شرب خمر بهشت سخن عبث و دروغ بخلاف شاربان خمر دنيا كه در مجالس ايشان هذيان و عربده و خلاف و جدال بسيار بود .