78 / 12
و بنا كرديم بالاى شما هفت آسمان محكم ( 12 )
78 / 13
و آفريديم چراغى درخشنده يعنى آفتاب ( 13 )
78 / 14
و فرودآورديم از ابرها آبريزان ( 14 )
78 / 15
تا برآريم بسبب آن آب دانه و گياه را ( 15 )
78 / 16
و بوستانهاى درهم پيچيده ( 16 )
78 / 17
هر آئينه روز فيصل كردن هست وقت معين ( 17 )
78 / 18
روز كه دميده شود در صور پس بيائيد گروه گروه شده ( 18 )
78 / 19
و شكافته شود آسمان پس باشد دروازه دروازه ( 19 )
78 / 20
و روان گرده آيد كوهها را پس باشند مانند سراب ( 20 )
78 / 21
هر آئينه دوزخ هست انتظاركننده ( 21 )
شرح
وَ بَنَيْنا فَوْقَكُمْو بنا كردهايم زبر سر شماسَبْعاً شِداداًهفت آسمان سخت يعنى محكم و استوار كه درو فرجه و شكافى كه نشانه خلل و زال باشد نيستوَ جَعَلْنا سِراجاً وَهَّاجاًو بيافريديم در آسمان چراغى افروخته و تابان يعنى آفتابوَ أَنْزَلْناو فروفرستاديممِنَ الْمُعْصِراتِاز ابرهاى فشارنده بارانماءً ثَجَّاجاًآبى ريزانلِنُخْرِجَ بِهِتا بيرون آريم بدانحَبًّاآب دانه را كه قوت را شايد چون گندم و جووَ نَباتاًو رستنى كه علف را شايد چون كاه و گياه و گفتهاند بيرون آريم از دريا دانه در را و از زمين گياهوَ جَنَّاتٍ أَلْفافاًو درختان بوستانهاى در هم پيچيده يعنى بسيار و به يكديگر نزديكإِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِبه درستى كه روز حكمگزارى يعنى روز رستخيزكانَ مِيقاتاًهست در حكم خدا وقتى مقرر براى محاسبه خلايق و مجازات اعمال ايشانيَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِروز كه دميده شود در صور نفخه ثانيهفَتَأْتُونَ أَفْواجاًپس بيائيد گروه گروه از قبرهاى خود به عرصهگاه محشر امام ثعلبى رح آورده كه حضرت رسالتپناه صلى اللّه عليه و سلّم را از افواج پرسيدند فرمود كه حشر كرده شوند ده صنف از امت من اوّل بر صفت بوزنگان و دوم بر هيئت خوكان و سوم نگونساران كه ايشان را بر روى به دوزخ مىكشند و چهارم نابينايان و پنجم كران و گنگان و ششم مىخايند زبانهاى خود را و آن بر سينهاى ايشان افتاده باشد و ريم از دهنهاى ايشان سيلان مىكند و اهل محشر را از ان كراهيت باشد و هفتم دست و پاى بريده باشند و هشتم از دارهاى آتشين آويخته و نهم را نتنى تمام باشد بدتر از مردار و دهم را جبّهاى آتشين پوشانيده باشند و از قطران چفيده و به پوستهاى ايشان اما بوزنگان سخنچينان باشند و خوكان حرامخواران و نگونساران خورندگان ربوا و كوران جوركنندگان در حكم و گنگان و كران آنها كه باعمال خود معجب بودهاند - و زبانخائيدگان علما كه گفتار ايشان مخالف كردار ايشان بوده است و دست و پابريدگان رنجانندگان همسايگان به غير حق و آويختگان از دار غمازان و سعايتكنندگان بسلاطين و حكام و آنها كه نتن عظيم دارند متابعان شهوات و بازدارندگان حق خداى و پوشندگان لباس قطران اهل تكبر و نازش باشندوَ فُتِحَتِ السَّماءُو شكافته شود آسمان در ان روزفَكانَتْ أَبْواباًپس باشند از بسيارى شكافها درها يعنى خداوند درها يا از كثرت فرجها گوئى كه تمام او درستوَ سُيِّرَتِ الْجِبالُو رانده شود كوهها در هوافَكانَتْ سَراباًپس باشند مثل سراب يعنى نمايش كوه داشته باشد اما بسبب نفخه و تشتّت جزا بر حقيقت جبليه باقى نمانندإِنَّ جَهَنَّمَ كانَتْ مِرْصاداًبه درستى كه دوزخ باشد گذرگاه خلق يعنى همه را برو گذر بايد كرد يا در كمينگاهى كه زبانيه در وى مترصد ايستاده باشند براى تعذيب كافران و از ايشان نتوانند گريخت يا موضعى رصدى كه خزنه دوزخ انتظار كفار مىبرند و خزنه بهشت نگاهبانى مؤمنان مىكنند تا بوقت مرور بر صراط از تعرض آتش محروس باشند و اين جهنّم باشد .