63 / 4
و چون به بينى ايشان را متعجب كند ترا ابدان ايشان و اگر بگويند گوش نهى به سخن ايشان گويا ايشان چوبهاىاند به ديوار بازنهاده مىپندارند هر آواز تند را بلا كى بر خود ايشانند دشمنان پس بترس از ايشان لعنت كرد ايشان را خدا از كجا گردانيده مىشوند ( 4 )
63 / 5
و چون گفته شود منافقان را بيائيد تا طلب آمرزش كند براى شما پيغامبر خدا به پيچانند سر خود را و به بينى ايشان را كه روى مىگردانند و ايشان تكبّركنان ( 5 )
63 / 6
يكسان است در حق اين جماعه كه آمرزش طلب كنى براى ايشان يا آمرزش نه طلبى براى ايشان نخواهد آمرزيد خدا ايشان را هر آئينه خدا راه نمىنمايد گروه فاسقان را ( 6 )
شرح
وَ إِذا رَأَيْتَهُمْو چون ببينى منافقان راتُعْجِبُكَبشگفت آرد تراأَجْسامُهُمْجسمهاى ايشان از نرمى و تازگىوَ إِنْ يَقُولُواو چون سخن گويندتَسْمَعْ لِقَوْلِهِمْگوش كنى تو مر سخن ايشان را و سوگند ايشان را باور كنى و حال آنكه در عدم عقل و قلت تدبّركَأَنَّهُمْگويا ايشانخُشُبٌچوبهاى خشك شدهاندمُسَنَّدَةٌبه ديوار بازنهاده يعنى اشباحاند خالى از علم و نظريَحْسَبُونَمىپندارند و گمان مىبرندكُلَّ صَيْحَةٍهر فريادى را كه برآيد و هر آوازى را كه مدينه بركشند كه آن صيحه و صدا واقع استعَلَيْهِمْبر ايشان يعنى بددلى و بدگمانى و ترس ايشان به مرتبه است كه هر آوازى كه بشنوند پندارند كه نفاق ايشان بر پيغمبر ص و مؤمنان ظاهر شده و رسوا خواهند شدهُمُ الْعَدُوُّايشانند دشمنان ترا و همه مؤمنان رافَاحْذَرْهُمْپس حذر كن از مكر و غائله ايشان و بر ايشان ايمن مباشقاتَلَهُمُ اللَّهُهلاك گرداناد خداى ايشان را يا لعنت كناد خداى بر ايشانأَنَّى يُؤْفَكُونَچگونه برگردانيده مىشوند از طريق حق در معالم آورده كه بعد از نزول اين آيات قوم ابن ابىّ او را گفتند كه اين آيتها در شان تو نازل شده برو نزديك پيغمبر صلى اللّه عليه و سلّم تا براى تو آمرزش طلبد آن منافق گردن را تاب داد و گفت مرا گفتند ايمان آر آوردم تكليف كردند كه زكات مال بده دادم همين مانده است كه محمد ص را سجده بايد كرد آيت آمد كهوَ إِذا قِيلَ لَهُمْ تَعالَوْاو چون گويند منافقان را كه بيائيد باعتذاريَسْتَغْفِرْ لَكُمْتا آمرزش طلبد براى شمارَسُولُ اللَّهِفرستاده خداىلَوَّوْابپيچندرُؤُسَهُمْسرهاى خود را يعنى روى بگردانند و گردن بپيچند چنانچه كسى از مكروهى رو بتابدوَ رَأَيْتَهُمْ يَصُدُّونَو تو مىبينى ايشان را كه اعراض كنند از رفتن به خدمت پيغمبر صلى اللّه عليه و سلّموَ هُمْ مُسْتَكْبِرُونَو ايشان گردنكشانندسَواءٌ عَلَيْهِمْيكسان است بر ايشانأَسْتَغْفَرْتَ لَهُمْآمرزش خواهى مر ايشان راأَمْ لَمْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْيا آمرزش نخواهى براى ايشانلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْهرگز خداى نيامرزد ايشان را به جهت رسوخ ايشان در نفاقإِنَّ اللَّهَبه درستى كه خداىلا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَراه فلاح نمىنمايد گروه بيرون رفتگان را از دائره صلاح .