كه خود پيدا كرده بودند آن را ما فرض نساخته بوديم بر ايشان ليكن اختراع كردند بطلب خوشنودى خدا پس نگاهداشت آن نكردند حق نگاه داشتن آن پس عطا كرديم آنان را كه ايمان آوردند از ايشان مزد ايشان و بسيارى از ايشان بدكارانند ( 27 )
57 / 28
اى آنان كه ايمان آورديد بترسيد از خدا و ايمان آريد به پيغامبر او تا بدهد شما را دو حصّه از رحمت خود و بدهد شما را نورى كه راه رويد به آن و تا بيامرزد شما را و خدا آمرزگار مهربان است ( 28 )
57 / 29
خدا به اين مقدمه خبر داد تا بدانند اهل كتاب كه ايشان قادر نيستند بر چيزى از فضل خدا و بدانند كه فضل بدست خدا است مىدهد آن را بهر كه خواهد و خدا صاحب فضل بزرگ است ( 29 )
شرح
ابْتَدَعُوهانو درآوردند آن راما كَتَبْناهاما فرض نكرده بوديم آن راعَلَيْهِمْبر ايشان و آن چنان بوده كه بعضى از امت عيسى على نبينا و عليه السلام بعد از رفع وى به آسمان دست از احكام انجيل بازداشته كافر شدند و جمعى بر همان دين مانده از ميان ايشان به كوهها بيرون رفتند و مشقتهاى كلى و رياضتهاى عظيم از ترك مطعم و مشرب و ملبس و نكاح اختيار نمودند و بر ايشان فرض نبودإِلَّا ابْتِغاءَ رِضْوانِ اللَّهِليكن بطلب خوشنودى خدا رهبانيت پيش گرفتندفَما رَعَوْهاپس رعايت نكردند و نگاه نداشتند آن راحَقَّ رِعايَتِهاچنانچه سزاوار نگاهداشت آن بود بلكه بتثليث قائل گشته قرآن و محمد صلى اللّه عليه و سلّم را منكر شدند و اندكى از ايشان از منهج متابعت مسيح ع انحراف نانموده حضرت رسالتپناه صلى اللّه عليه و سلام دريافتند و به دولت اسلام و شرف متابعت سيد انام ص سرفراز شدند و حق سبحانه درباره ايشان مىفرمايد كهفَآتَيْنَا الَّذِينَ آمَنُواپس داديم آن را كه گرويدندمِنْهُمْاز جماعت رهبانان يعنى به حضرت پيغمبر صلى اللّه عليه و سلّمأَجْرَهُمْمزد ايشان كه ثواب بسيار و كرامت بىشمار استوَ كَثِيرٌ مِنْهُمْو بسيارى از ترسايانفاسِقُونَبيرونآيندگانند از دائره ايمان پس اهل كتاب را مىگوينديا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوااى آن كسانى كه ايمان آوردهايد به رسولان گذشتهاتَّقُوا اللَّهَبترسيد از عذاب خداىوَ آمِنُواو بگرويدبِرَسُولِهِبفرستاده او يعنى محمد صلى اللّه عليه و سلّميُؤْتِكُمْتا بدهد شما راكِفْلَيْنِدو بهرهمِنْ رَحْمَتِهِاز بخشايش خود يكى براى ايمان بمحمد صلى اللّه عليه و سلّم و يكى براى ايمان بسائر انبياء عليهم السّلاموَ يَجْعَلْ لَكُمْو بدهد و منفرد كند براى شمانُوراً تَمْشُونَ بِهِروشنى كه بدان برويد و بگذريد بر صراطوَ يَغْفِرْ لَكُمْو بيامرزد مر شما را گناهانوَ اللَّهُ غَفُورٌو خدا آمرزنده است مؤمنان رارَحِيمٌمهربان بر ايشان آوردهاند كه به اميد دو بهره از رحمت جمعى از اهل كتاب ايمان آوردند و ناگرويدگان ايشان بر گرويدگان حسد بردند آيت نازل شد كه خدا ايشان را دو بخشش از رحمت و نور و مغفرت مىبخشد بكرم خودلِئَلَّا يَعْلَمَ أَهْلُ الْكِتابِتا بدانند اهل كتاب كه بحبيب من عليه الصلاة و السلام نگرويدندأَلَّا يَقْدِرُونَبه درستى كه قادر نشود و توانائى نيابندعَلى شَيْءٍبر چيزىمِنْ فَضْلِ اللَّهِاز فضل خداى يعنى از ان كرامتها كه براى مؤمنان ايشان مذكور شده هيچ چيز نيابند و به ايشان نرسدوَ أَنَّ الْفَضْلَو به درستى كه فضل يعنى افزونى ثواب و جزابِيَدِ اللَّهِبدست قدرت خدا استيُؤْتِيهِعطا كند آن رامَنْ يَشاءُهرك را خواهدوَ اللَّهُو خداىذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ- خداوند فضل بزرگ است يعنى نعمت تمام كه خواص و عوام را فرا رسيده قطعهفيض كرم رسانده از شرق تا بغرب * خوان نعم نهاده از قاف تا بقافهستند بيشوكم ز نوال تو بهرهمند . * دارند نيك و بد به عطاى تو اعتراف .