56 / 26
ليكن بشنوند اين سخن كه هر يكى سلام مىگويد ( 26 )
56 / 27
و اهل سعادت چه حال دارند اهل سعادت ( 27 )
56 / 28
در درختان كنار بىخار ( 28 )
56 / 29
و درختان موز تو بر تو ثمرهء آن ( 29 )
56 / 30
و در سايهء دراز ( 30 )
56 / 31
و آب ريخته شده ( 31 )
56 / 32
و در ميوه بسيار ( 32 )
56 / 33
نه پايان رسد و نه ازان منع كرده شود ( 33 )
56 / 34
و فرشهاى برافراشته شده ( 34 )
56 / 35
هر آئينه ما آفريديم حوران را يك نوع آفريدن ( 35 )
56 / 36
پس ساختيم ايشان را دوشيزه ( 36 )
56 / 37
محبوب شونده نزديك شوهر ( 37 )
56 / 38
براى اهل سعادت ( 38 )
56 / 39
جماعتى بسياراند از پيشينيان ( 39 )
شرح
إِلَّا قِيلًاليكن مىشنوند سخنى كه آنسَلاماً سَلاماًاست تكرار اين لفظ دليل است بر آنكه اهل جنت بر يكديگر پيوسته سلام گويندوَ أَصْحابُ الْيَمِينِو أصحاب دست راستما أَصْحابُ الْيَمِينِچهاند اصحاب دست راست يعنى بزرگ و مكرماند و ايشان باشندفِي سِدْرٍدر زير درخت كنارمَخْضُودٍبىخار بخلاف سدر دنيا آوردهاند كه مسلمانان نظر بر وجّ افگندند و آن وادى است از طائف مشتمل بر درختهاى سدر گفتند چه بودى اگر ما را مثل اين بودى اين آيت آمد كه اهل بهشت را سدر باشد بىخاروَ طَلْحٍ مَنْضُودٍو درخت موز بود كه ميوههاى آن بر هم چيده يعنى از اسفل تا اعلاى درخت همه ميوه باشدوَ ظِلٍّ مَمْدُودٍو سايه كشيده يعنى پيوسته كه هرگز زائل نشود و مراد از ظل راحت استوَ ماءٍ مَسْكُوبٍو آب ريزان يعنى از جنّت عدن فرومىريزد بر بوستانهاى ديگرفاكِهَةٍ كَثِيرَةٍو بسيار ميوهلا مَقْطُوعَةٍو بريده شده يعنى در هيچ زمانى منقطع نشود بخلاف ميوههاى دنيا كه در فصلى باشد دون فصلىوَ لا مَمْنُوعَةٍو نه منع كرده شده يعنى از خورنده به هيچ نوع بازندارند نه چون ميوه دنيا كه بىبها بدست نيايدوَ فُرُشٍو گستردنيهامَرْفُوعَةٍبرداشته شده به قيمت يا رفيع القدر و بقول بعضى فرش كنايت است از زنان مرفوعه يعنى بر تخت بلند نشاندهإِنَّابه درستى كه ماأَنْشَأْناهُنَّبيافريديم ابتداء بىسبب ولادت زنان عجائز دنيا راإِنْشاءًآفريدنى يعنى بعد از پيرى خلق كنيم ايشان را خلقى ديگر مراد آنست كه پير زنان را جوان سازيم بر يك سنفَجَعَلْناهُنَّپس گردانيم ايشان را -أَبْكاراًدختران دوشيزه يعنى هرگاه كه ازواج به نزد ايشان آيند ايشان را بكر يابندعُرُباًدوستداران و عاشقان شوهر خود باشند يا با غنج و ناز يا شيرين سخنأَتْراباًهمزادان همه سى و سه سال و شوهران نيز به همين سن و در تبيان آورده كه صبيات را كه به بهشت آرند بدين سن رسانند و به شوهر دهند و عجوزه را نيز رد كنند بدين سن ، اگر شوهر نداشته باشد در دنيا بعضى از اهل بهشت دهند و اگر شوهر داشته باشد اما شوهر او از اهل بهشت نبود چون امراة فرعون او را به يكى از بهشتيان دهند و اگر زوج او بهشتى بود باز به دو ارزانى دارند و اگر زياده از يك شوهر داشته باشد و همه بهشتى باشند بزوج آخرين نامزد كنند و اين زنان را انشا كنيملِأَصْحابِ الْيَمِينِبراى اصحاب يمين ياران دست راست و گويا كه سائلى مىپرسد كيانند أصحاب اليمين مىفرمايد كه ايشانثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَگروهىاند از پيشينيان .