55 / 56
دران كوشكها حوران باشند فرواندازند چشم جماع نكرده است به آنها هيچ آدمى پيش از ايشان و نه هيچ جنى ( 56 )
55 / 57
پس كدام يك را از نعمتهاى پروردگار خويش دروغ مىشمريد ( 57 )
55 / 58
گويا آن حوران يا قوت و مرجاناند ( 58 )
55 / 59
پس كدام يك را از نعمتهاى پروردگار خويش دروغ مىشمريد ( 59 )
55 / 60
نيست جزاى نيكوكارى مگر انعام بسيار ( 60 )
55 / 61
پس كدام يك را از نعمتهاى پروردگار خويش دروغ مىشمريد ( 61 )
55 / 62
و بجز اين دو بوستان دو بوستان ديگراند ( 62 )
55 / 63
پس كدام يك را از نعمتهاى پروردگار خويش دروغ مىشمريد ( 63 )
55 / 64
دو بوستان سبز كه از غايت سبزى به سياهى مىزنند ( 64 )
55 / 65
پس كدام يك را از نعمتهاى پروردگار خويش دروغ مىشمريد ( 65 )
شرح
فِيهِنَّدر قصور و منازل اين دو بهشتقاصِراتُ الطَّرْفِكوتاهچشماناند يعنى حوران كه چشم فروخوابانيده باشند از نگريستن به غير شوهرانلَمْ يَطْمِثْهُنَّنسوده باشند ايشان راإِنْسٌآدميانقَبْلَهُمْپيش از ازدواج ايشان در بهشتوَ لا جَانٌّو نه جنيان يعنى حوران كه براى انس مقرراند دست هيچ آدمى به دامن ايشان نرسيده باشد و آنان كه براى جن مقرر شده باشند جنى نيز در ايشان تصرف نكرده باشدفَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُماپس بكدام از نعمتهاى آفريدگار شما كه حوران بدين لطافت به بندگان ارزانى داشتهتُكَذِّبانِتكذيب مىكنيد و باور نمىداريدكَأَنَّهُنَّ الْياقُوتُ وَ الْمَرْجانُگويا هستند آن حوران مخلوق از ياقوت در سرخى و صفا و از مرواريد پاكيزه در سفيدى و ضيافَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُماپس بكدام از نعمتهاى آفريدگار شما كه حوران بدين صفائى و پاكيزگى براى شما آفريدهتُكَذِّبانِتكذيب مىكنيد و باور نمىداريدهَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِآيا جزاى نيكى كردن در عمل نهباشدإِلَّا الْإِحْسانُمگر نيكوئى كردن در ثواب يا جزاى هر كه گويد لا إله الا اللّه و عمل كند باوامر و نواهى محمد رسول اللّه نيست او را مگر بهشت و حاصل آيت اين است كه جزاى نيكى نيكى است پس جزا دهد طاعت را درجات و مكافات كند شكر را به زيادت نعمت و تقوى را بفرح و توبه را بقبول و دعا را به اجابت و سؤال را به عطا و استغفار را به مغفرت و خوف دنيا را با من آخرت و خدمت را به سلطنت و در بحر الحقائق فرموده كه نيست جزاى فنا فى اللّه الا بقا باللّه مثنوىهر كه در راه محبّت شد فنا * يافت از بحر لقا اندر بقاءهرك را شمشير شوقش سر بريد * ميوه ذوق از درخت و فصل چيدفَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُماپس بكدام از نعمتهاى آفريدگار شما كه توفيق احسان داد و جزاى آن مقرر فرمودتُكَذِّبانِتكذيب مىكنيد و انكار مىنمائيدوَ مِنْ دُونِهِماو جزين دو بوستان كه مذكور شد يا فروتر از ايشانجَنَّتانِدو بوستان ديگرست گفتهاند دو بوستان اوّل از زر است براى سابقان و اين دو بوستان از نقره براى اصحاب اليمينفَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُماپس بكدام از نعمتهاى آفريدگار خويش كه اين بهشتها نامزد بندگان مىكندتُكَذِّبانِمنكر مىشويدمُدْهامَّتانِآن دو بهشت سبز است از بسيارى سبزى به سياهى زنندهفَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُماپس بكدام از نعمتهاى پروردگار خود كه چنين بوستانهاى سبز عطا مىكند و سبزى موجب روشنائى چشم استتُكَذِّبانِانكار مىكنيد .