45 / 13
و مسخر كرد براى شما آنچه در آسمانهاست و آنچه در زمين است همه يك جا پديد آورده از جانب خود هر آئينه درين مقدمه نشانها است گروهى را كه تفكّر مىكنند ( 13 )
45 / 14
بگو مسلمانان را كه درگذر كنند ازان جماعه كه توقع روزهاى خدا ندارند تا سزا دهد خدا گروهى را از ايشان بحسب آنچه مىكردند ( 14 )
45 / 15
هر كه بكند كار شايسته پس نفع او راست و هر كه بدكارى كند پس و بال برو است باز بسوى پروردگار خويش رجوع كرده خواهد شد ( 15 )
45 / 16
و هر آئينه داديم بنى اسرائيل را كتاب و دانشمندى و پيغامبرى و روزى داديم ايشان را از نعمتهاى پاكيزه و فضيلت داديم ايشان را بر عالمها ( 16 )
شرح
وَ سَخَّرَ لَكُمْو فرمان كرد براى شما منفعت شماما فِي السَّماواتِآنچه در آسمانهاست از شمس و قمر و نجوم و مطروَ ما فِي الْأَرْضِو آنچه در زمين است از كوه و دريا و شجر و ثمرجَمِيعاًهمه اينهامِنْهُازوست نه از غير اوإِنَّ فِي ذلِكَبه درستى كه در تسخير اين اشيالَآياتٍهر آئينه نشانها است بر قدرت الهى و علم و حكمت بادشاهى -لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَمر گروهى را كه تفكّر كنند در غرائب صنع و عجائب خلق او كه در صحائف مبدعات ظاهر است و از صفائح مكونات باهر بيتدر جمله جهان ز مغز تا پوست * هر ذره گواه قدرت اوستآوردهاند كه غفارى در شهر مكه فاروق را رضى اللّه عنه ، دشنام داد و از آنجا كه سطوت عمرى بود خواست كه او را بگيرد و انتقام كشد آيت آمد كهقُلْبگو اى محمدلِلَّذِينَ آمَنُوامر آن كسانى را كه گرويدهانديَغْفِرُواتا عفو فرمايندلِلَّذِينَ لا يَرْجُونَمر آنان را كه نمىترسندأَيَّامَ اللَّهِاز روزهاى هلاك و عذاب خداى عرب از وقائع بايام تعبير كنند چنانچه يوم بعاث و يوم اعماس پس معنى آيت آن است كه درگذرانيد از قومى كه تامل نمىكنند در روزهاى هلاك كافران و نمىترسند از انلِيَجْزِيَتا پاداش دهد خداىقَوْماً بِما كانُوا يَكْسِبُونَگروهى را بهآنچه هستند كه كسب مىكنند از اساءت و مغفرت در كشاف از سعيد بن مسيب رحمه اللّه عليه نقل مىكنند كه ما در پيش فاروق رضى اللّه نشسته بوديم قارى اين آيت بخواند و عمر رض فرمود كه ليجزى عمر بما صنع و گويند سبب نزول آيت قصّه جهجهاه غفارى و سنان جهنى است و شمه از ان در سوره منافقون گفته خواهد شد و بدان تقدير اين آيت را مدنى بايد گفت چه اين سوره باتفاق مكى است و در تفسير امام ثعلبى آورده كه بعد از نزول اين آيت من ذا الذي يقرض اللّه قرضا حسنا فنحاص يهودى بر سبيل طعن مىگفت كه خداى مگر محتاج شده كه قرض مىطلبد اين خبر به فاروق رضى اللّه عنه رسيده برجست و شمشير كشيد روى به جستجوى او نهاد تا هرجا بيند به قتلش رساند جبرئيل عليه السلام اين آيت بياورد و رسول اللّه صلى اللّه عليه و سلّم كس را بطلب عمر رض فرستاد و چون حاضر شد گفت اى عمر رض شمشير بنه كه حق سبحانه بعفو فرمود و اين آيت بر وى خواند امير المؤمنين عمر رض گفت يا رسول اللّه ص بدان خداى كه ترا به حق بخلق فرستاد كه ديگر اثر غضب بر روى من نهبينند و در مقابله گناه جز صفت عفو از من مشاهد نكنند نظمچو بدبينى ز خلقى درگذارى * ترا زيبد طريق بردبارىاگرچه دامت را مىدرد خار * تو گل باش و دهان پرخنده مىداردو گفتهاند اين آيت به آيت قتال منسوخ استمَنْ عَمِلَ صالِحاً فَلِنَفْسِهِهر كه بكند كارى شايسته پس مر نفس او راست ثواب آن عملوَ مَنْ أَساءَو هر كه كارى بد كندفَعَلَيْهاپس بروست و زرد و بال آنثُمَّ إِلى رَبِّكُمْپس بسوى آفريدگار خودتُرْجَعُونَبازگرديده خواهيد شد براى يافتن پاداش كردار و گفتاروَ لَقَدْ آتَيْناو به درستى كه ما داديمبَنِي إِسْرائِيلَ الْكِتابَفرزندان يعقوب ع را توريتوَ الْحُكْمَو حكم كردن در دينوَ النُّبُوَّةَو پيغمبرى يعنى بعضى را پيغمبر ساختيم از ايشان و در هيچ قبيله اين قدر پيغمبر نبودهاند كه در ميان بنى اسرائيل از زمان يوسف ع تا زمان عيسى عوَ رَزَقْناهُمْو روزى داديم ايشان رامِنَ الطَّيِّباتِاز چيزهائى كه پاكيزه و حلالاند و گفتهاند مراد من و سلوى استوَ فَضَّلْناهُمْو تفضيل داديم ايشان راعَلَى الْعالَمِينَبر عالميان زمان ايشان .