3 / 30
آن روز كه حاضر يابد هركس آنچه عمل كرده است از نيكى و آنچه عمل كرده است از بدى دوست دارد كه كاش بودى در ميان وى و در ميان آن بدى مسافتى دور و مىترساند شما را خدا از خود و خدا بسيار مهربانست بر بندگان ( 30 )
3 / 31
اى محمد ص بگو اگر دوست مىداريد خدا را پس پيروى من كنيد تا دوست دارد شما را خدا و بيامرزد شما را گناهان شما و خدا آمرزندهء مهربانست ( 31 )
3 / 32
بگو فرمان بريد خدا را و پيغامبر را پس اگر روى گردانيد پس هر آئينه خدا دوست ندارد كافران را ( 32 )
3 / 33
هر آئينه خدا برگزيد آدم و نوح را و كسان ابراهيم و كسان عمران را بر عالمها در حالتى كه ( 33 )
3 / 34
اين جماعه نسلى بودند بعض آن پيدا شده از بعضى و خدا شنوا داناست ( 34 )
شرح
يَوْمَ تَجِدُاز روز كه بيابدكُلُّ نَفْسٍهر كسى از عملكنندگانما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍآنچه كرده باشد از نيكوئىمُحْضَراًحاضر گردانيده نزديك خود يعنى به بيند صحائف حسنات راوَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍو آنچه كرده باشد از بدىتَوَدُّدوست دارد آن نفسلَوْ أَنَّ بَيْنَهاآنكه باشد ميان اووَ بَيْنَهُو ميان آن عمل بدأَمَداً بَعِيداًاندازه دور يعنى نخواهد كه مطلقا عمل خود را ببيندوَ يُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُو حذر مىفرمايد خدا شما را از غضب و عقوبت خود در فتوحات آورده كه خداى شما را مىترساند از آنكه در ذات او تفكر كنيد بدين تاكيد رفع مناسبت مىكند ميان ذات خود و ذات خلق ، ما للتّراب و رب الارباب فردچه نسبت ذره را با عين خورشيد * چه دعوى خاك را با عالم پاكوَ اللَّهُو خدارَؤُفٌ بِالْعِبادِمهربان است با بندگان خود كه مبالغه مىكند در تحذير ايشانقُلْ إِنْ كُنْتُمْبگو اى محمد اگر هستيد شما اى يهود و نصارى كه لاف سخن أنبياء اللّه و أحبّاؤه در عالم افگندهايد و دعوى مىكنيد كهتُحِبُّونَ اللَّهَدوست مىداريد خدا رافَاتَّبِعُونِيپس پيروى كنيد مرايُحْبِبْكُمُ اللَّهُتا خداى شما را دوست داردوَ يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْو بيامرزد گناهان شما راوَ اللَّهُ غَفُورٌو خدا آمرزنده است گناهان كسانى را كه بر متابعت من راسخ باشندرَحِيمٌمهربانست بر ايشان به رحمت خاصه يا خطاب با قريشست كه مىگفتند كه ما بتان را براى خدا دوست مىداريم و به شفاعت ايشان نزديك خداى آسمان اميد داريم ايشان را گفت اگر حق را دوست مىداريد متابعت حبيب او را فرونگذاريدقُلْ أَطِيعُوا اللَّهَبگو فرمان بريد خدا را در اوامر و نواهىوَ الرَّسُولَو پيغمبر او را در احكام شرعفَإِنْ تَوَلَّوْاپس اگر برگردند و اعراض كنند از طاعت خدا و رسولفَإِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْكافِرِينَپس به درستى كه خدا دوست نمىدارد كافران را وضع مظهر در موضع مضمر دلالت بر آن مىكند كه تولى از طاعت خدا و رسول كفرستإِنَّ اللَّهَ اصْطَفى آدَمَبه درستى كه خدا برگزيد آدم را كه پدر بشرست بتعليم اسما و سجده ملائكه و ابوّت انبياء و اصفياءوَ نُوحاًو نوح را به طول عمر و ترتيب سفينه و نسخ شريعت متقدمهوَ آلَ إِبْراهِيمَو نفس ابراهيم ع را به خلّت و نجات از آتش نمرود و امامت آدميان و بناى خانه كعبهوَ آلَ عِمْرانَو آل عمران را كه موسى و هارون ع بودند به رسالت و تكليمعَلَى الْعالَمِينَبر عالميان زمان ايشان و گفتهاند اين عمران پدر مريمست و آل او مريم و عيسى ع بودهاند كه خداى تعالى ايشان را برگزيده مريم را بتقدس و طهارت و عيسى را بكتاب و رسالتذُرِّيَّةًو همچنين برگزيد فرزندان اين پيغمبران رابَعْضُهابرخى از ايشانمِنْ بَعْضٍاز برخى زاده شده مراد اولاد پسنديدهاند از آباى برگزيدهوَ اللَّهُ سَمِيعٌو خدا شنواست مر اقوال باطله يهود را كه گفتند كه نحن ابناء اللّه و احباؤه يا مزخرفات نصارى را كه نبيرهء عمران را ابن اللّه گفتندعَلِيمٌداناست باغراض فاسدهء ايشان ازين مقالات آوردهاند كه عمران نيكمردى بود از اولاد سليمان ع زنى داشت حنّه نام كه خواهر او در نكاح زكريا ع بود وقتى به بيت المقدس رسيده بود و در حالت توجه عبادت آنچه خوش داشت .
در خاطرش گذشت كه چه بودى كه مرا فرزند بودى و اينجا فرستادمى چون آبستن شد نذر كرد كه او را محرر گرداند براى خداى تعالى چون بزاد دخترى بود غمناك شد حق تعالى بر شكستگى دل او ترحم فرمود و دخترش كه مريم بود بعوض پسر قبول فرمود اين است كه حق از حكايت او مىفرمايد