[
همه اسماء واجد همه مراتب وجود
] بنابراين تمام اسماى حق تعالى ، همهء اسما واجد همهء مراتب وجودند ؛ هر اسمى تمام اسماست . اينطور نيست كه « رحمان » يك صفتى يا يك اسمى باشد ؛ « رحيم » يك اسمِ مقابل باشد ، « منتقم » يك اسمى باشد اگر آنها از اسما باشند . تمامشان داراى همه چيز [ هستند ]
أَيًّا ما تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى
« 1 » ، تمام اسماى حسنى براى « رحمان » هست ، براى « رحيم » هم هست ، براى « قيوم » هم هست .
اينطور نيست كه اين اسما ، يكى حكايت از يك چيزى بكند ، آن [ ديگرى ] حكايت از يك چيز ديگر بكند . اگر بنا باشد دو باشد ، بايد رحمان حكايت بكند از حيثيتى ، كه آن حيثيت در ذات حق تعالى غير [ از ] يك حيثيت ديگرى باشد .
آن وقت [ لازم مىآيد ] ذات حق تعالى مجمع حيثيات باشد ، اين در وجود مطلق محال است ، حيثيت و حيثيت نيست . وجود مطلق ، به همان وجود مطلقىاش رحمان است ، به همان وجود مطلقىاش رحيم است ؛ يعنى تمام ذات رحمان است ، تمام ذات رحيم است ، به تمامِ ذات نور است ، به تمام ذات اللَّه است .
اينطور نيست كه رحيميتش يك چيزى باشد و رحمانيتش يك چيز ديگرى باشد .
اينهايى كه با قدم معرفت مىروند بالا ، تا برسند به آن جايى كه ذات بتمامه - البته نه اين كه ذات ، بلكه جلوهء ذات - در قلبشان جلوه مىكند . نه در اين قلب ، آن قلبى كه قرآن در آن وارد مىشود ، آن قلبى كه مبدأ وحى است ، آن قلبى كه
هامش
( 1 ) - الإسراء ( 17 ) : 110 .