در اذان مىگفته است . « 26 » و اين امر تا اوايل قرن پنجم جريان داشته است زيرا ابن الجوزى در ضمن وقايع سال 420 هجرى پس از ذكر وقايعى كه در مسجد براثا ( بعدا اجمالى در بارهء اين مسجد گفته خواهد شد ) رخ داد مىگويد : خليفه خطيبى به نام ابو منصور براى آن مسجد معين كرد و او در منبر در پايان سخن خود گفت : خداوندا مسلمانان و هر كس را كه على را مولاى خود ميداند بيامرز . « 27 »
( 3 ) عزادارى براى امام حسين ( ع )
عزادارى براى امام حسين ( ع ) به صورتهاى مختلف يكى از شعارهاى بارز شيعه است كه از بعد از واقعه كربلا تا امروز بر پا مىشده است .
قبل از قرن چهارم ، در زمان ائمه اطهار ( ع ) خواصّ شيعه در روز عاشورا به حضور امام مىرسيدند و به ياد واقعه كربلا به سوگوارى مىنشستند و شعرا اشعارى را كه در بارهء آن روز انشاء كرده بودند ، انشاد مىكردند ، بعد از زمان ائمه هم عزادارى شيعه به طور پنهانى انجام مىيافت ليكن اشعارى كه در آنها به واقعهء كربلا تصريح يا اشاره شده بود ، آشكارا خوانده مىشد .
از شروع قرن چهارم به تدريج انواعى از عزادارى براى واقعهء كربلا علنى شد كه در اينجا چند نوع از آن به طور اختصار ذكر مىشود :
1 - نوحهگرى -
در قرن چهارم كسانى بودند كه كارشان نوحهگرى بر امام حسين ( ع ) و ذكر مصائبى بود كه بر آن حضرت و اصحاب او وارد آمده بود ، از جمله در اوايل قرن چهارم نوحهگرى بود به نام خلب ( به كسر خاء و سكون لام ) شعرى كه معمولا اين نوحهگر مىخواند با اين بيت شروع مىشود :
ايها العينان فيضا * و استهلا لا تغيضا
اشعارى كه نوحهگرها مىخواندند ، فقط مشتمل بر مصائبى بود كه بر امام حسين و اهل بيت و اصحاب آن حضرت وارد آمده بود و در آنها هيچ تعرضى به سلف نمىشد ، معهذا ابو محمد بر بهارى از علماى معروف حنبلى و از بنيانگذاران نخستين مذهب وهابى « 28 » ، دستور
هامش
( 26 ) نشوار المحاضره ج 2 ص 133 .
( 27 ) المنتظم ج 8 ، ص 43 ، از اين شعار هم به دستور طغرل سلجوقى جلوگيرى شد .
( 28 ) شرح حال و عقايد بر بهارى در كتاب وهابيان بخصوص در چاپ دوم آمده است .