ابو عبيدة نوشته است « 28 » :
مفرد كلمهء « اوزار » كلمهء « وزر » به كسر واو مىباشد و مجازها : آثامهم . « 33 » و در بارهء آيهء
انْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْآياتِ ثُمَّ هُمْ يَصْدِفُونَ
46 ، انعام ابو عبيده ، نوشته است « 29 » : مجازه : يعرضون ، يقال : « صدف عنى بوجهه ، اى اعرض . » و نيز در باب آيهء :
ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ *
آيهء 3 ، يونس .
ابو عبيده نوشته است « 30 » : مجازه : « ظهر على العرش و علا عليه » و يقال : « استويت على ظهر الفرس ، و على ظهر البيت . » و نيز در بارهء آيهء
وَ لا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَنْ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ
آيهء 2 ، مائدة ابو عبيده نوشته است « 31 » : مجازه : « و لا يحملنكم و لا يعدينكم . » و سپس افزوده است كه مجاز « شنآن قوم » اى بغضاء قوم .
ولى سيد شريف رضى در كتاب « تلخيص البيان فى مجازات القرآن » مجاز را به معناى بلاغى آن به كار برده و آن را قسيم حقيقت دانسته ، در صورتى كه مجاز ، در نظر ابو عبيده چيزى است كه ما را به درك الفاظ قرآنى ، راهنمايى مىكند و اين همان چيزى است كه على عليه السّلام ، گفته است « 32 » :
« ايها الناس انما الدنيا دار مجاز و الاخرة دار قرار فخذوا من ممرّكم لمقرّكم . » « 34 » در واقع ، مجاز در نظر ابو عبيده ، از مقولهء مجاز ، در علم بلاغت نيست بلكه به معناى تفسير الفاظ قرآنى است ، به اعتقاد مفسران و اهل لغت .
و اين كه مؤلفان فاضل كتاب « الوسيط فى الادب العربى و تاريخه » بدون توجه و بى آنكه از محتويات كتاب « مجاز القرآن » ابو عبيده آگاهى يابند و آن را مطالعه كنند ، در مبحث
هامش
( 28 ) ر ك : همان ماخذ و همان صفحه .
( 33 ) شايد در زمان تأليف كتاب « الوسيط » كتاب مجاز القرآن ابو عبيده چاپ نشده بوده و نسخهء خطى نيز در دسترس مؤلفان فاضل كتاب « الوسيط » نبوده و تنها نام مجاز القرآن آنان را به اشتباه انداخته و عبارت « و يظهر ان اول كتاب دون فى هذه العلوم ، كان فى علم البيان و هو كتاب مجاز القرآن لابى عبيده تلميذا الخليل . . . » رك : الوسيط ص 229 .
آثار ، جمع اثم به معناى گناه مىباشد .
( 29 ) ر ك : ماخذ سابق ص 192 .
( 30 ) ر ك : ماخذ سابق ص 273 .
( 31 ) ر ك : ماخذ سابق ص 147 .
( 32 ) ر ك : نهج البلاغه خطبهء 194 .
( 34 ) يعنى : اى مردم جهان ! دنيا سراى گذران است و آخرت ، منزل جاودان ، شما از دنيائى كه رهگذر شماست براى قرارگاه خود ذخيرهاى اندوزيد و سرمايهاى برداريد .