شد و امير الحاجى و نظارت بر مظالم به وى تفويض گرديد كه نخست ، اين مسئوليتها را به نيابت از پدر و بعد از وفات او بطور مستقل ، متصدى بوده است .
و ابو الحسن عمرى گويد : او بر برادرش مرتضى پيشى داشت هر چند كه مرتضى به سبب منزلتى كه وى را نزد عامه و خاصه بوده بزرگ بود . « 83 » آرى ، براى تصدى اين مناصب عظيم و پر مسئوليت ، علاوه بر فقاهت و اطلاع از مسائل فقهى و حقوقى ، صلابت ، هيبت و قاطعيت لازم است كه شريف رضى همه اين صفات كمال را در حدّ مطلوب جائز بوده است و او در مجموع ، جامع صفات و خصوصياتى بوده است كه وى را در آن سن و در حال حيات پدر و با وجود برادر با فضيلتى مثل سيد مرتضى براى احراز اين پستها ، شايسته ساخته بوده است .
ه - برخى مسائل فقهى و اصولى موجود در آثار شريف رضى :
1 - مسح سر در وضو
: شريف رضى ضمن بحث از آيهء 33 سورهء ص - چنان كه گذشت - باستناد كلام دو تن از ادباى صاحب نظر در مفهوم مسح كه گفتند : با مسح قسمتى از سر ، عنوان مسح صدق مىكند و كافى است مىفرمايد : و اين دليل بر قول اماميه است كه مسح بخشى از سر را كافى مىدانند . « 84 »
2 - كدام خواب ، وضو را مىشكند
: در ذيل بحث از حديث « تنام عينى و لا ينام قلبى » :
چشم من مىخوابد و دلم خواب نمىرود ، پس از اشاره به اين كه خواب نرفتن قلب كنايه و مجاز است و الا رسول اللَّه ( ص ) هم مانند ديگر بشر مىخوابيده است در دنبال بحث ، حديثى نقل مىكند مشعر بر اين كه پيامبر فرموده : كسى كه در خواب دراز مىكشد و مىخوابد پس از بيدار شدن بايد براى نماز وضو بگيرد ولى اگر نشسته خوابش ببرد ، تجديد وضو لازم نيست و شريف رضى همين اندازه به نقل حديث اكتفا كرده و از بعد فقهى چه از نظر اماميه و چه از نظر فقهاى مذاهب ديگر ، مطلبى ننوشته است . « 85 »
3 - نماز مستحبى پس از فريضهء صبح و يا عصر ؟
پيامبر ( ص ) در حديثى فرمود : « فاذا طلع حاجب الشمس فلا تصلوا حتى تبرز و اذا غاب حاجب الشمس فلا تصلوا حتى تغيب » هر گاه شعاع خورشيد درخشيد پس نماز نخوانيد تا قرص خورشيد آشكار شود و وقتى شعاع
هامش
( 83 ) عمدة الطالب ، نسّابه احمد بن على بن حسين بن على المهنا متوفى بسال 828 ، طبع اول صفحه 193 چاپ لكنو .
( 84 ) تلخيص البيان ص 281 .
( 85 ) المجازات النبويه ، 175 .