البقرة ، 282 .
و مفهوم آيه اينست كه شاهد گاهى دو مرد است و اگر دو مرد نبودند يك مرد و دو زن مىتواند باشد . . . « 24 »
وصيّت براى نوادگان :
مورد ديگر بحثى است كه سيد شريف رضى ضمن تحقيق پيرامون آيه مباهلة 61 ، آل عمران دارد ايشان پس از بحث مستوفى در بارهء آيهء مزبور و اين كه آيا نوادگان دخترى همانند نوادگان پسرى ، فرزندان جد محسوب مىشوند يا نه ؟ و در اين مورد به آيه مباهله استناد كرده و مىفرمايد فرقى در ميان نيست ، يك مسئله فقهى عنوان مىكند و آن اين كه اگر شخصى وصيت كند براى فرزندان فلان شخص و او نوادههاى پسرى و دخترى داشته باشد آيا دختران هم مشمول وصيت مىشوند يا نه ؟
شريف رضى مىگويد : حسن بن زياد لؤلؤى « 25 » صاحب ابو حنيفه روايت كرده كه دختران نيز مشمول وصيت مىشوند بنا بر اين نوهء دخترى نيز فرزند خود جد به حساب مىآيد اما استادمان ابو بكر محمد بن موسى خوارزمى به من گفت كه روايت حسن بن زياد در اين مسئله مخالف سخن محمد بن حسن است « 26 » زيرا او در اين مسئله مىگويد : وصيت ، اختصاص به نوادگان پسرى دارد و شامل فرزندان دختر نمىشود . « 27 » اين بود پنج مورد كه شريف ، طى آنها از محمد بن موسى خوارزمى بعنوان استاد فقه حنفى براى خود ، ياد مىكند .
و از جمله افرادى كه سيد شريف رضى از آنها بعنوان استاد فقه يا اصول نام مىبرد و اقرار دارد كه نزد او كتاب و يا متنى را مىخوانده است : قاضى القضاة ابو الحسن عبد الجبار بن احمد مىباشد . « 28 »
هامش
( 24 ) حقائق التأويل فى متشابه التنزيل ، السيد الشريف الرضى 206 چاپ افست بنياد بعثت 1406 .
( 25 ) حسن بن زياد لؤلؤى متوفى بسال 204 يكى از اصحاب ابو حنيفه و از فقهاى اصحاب رأى بوده است ، تاريخ بغداد ، 7 ، 314 .
( 26 ) ابو عبد اللَّه محمد بن حسن شيبانى متوفى 189 ، فقيه حنفى است كه از اصحاب ابو حنيفهء كوفى و پيشواى اهل رأى و ناشر مذهب ابو حنيفه بوده است ، ريحانة الادب ، 3 ، 391 و معجم المؤلفين ، عمر رضا كحاله 9 ، 270 .
( 27 ) حقائق التأويل فى متشابه التنزيل 235 .
( 28 ) ابو الحسن عبد الجبار بن احمد اسدآبادى ، قاضى القضاة ، متوفى بسال 415 ، او مورد احترام صاحب بن عباد بوده و از آثار اوست : العمد فى اصول الفقه ، تاريخ بغداد 11 ، 113 و الكنى و الالقاب 3 ، 43 و ريحانة الادب 4 ، 415 و الأعلام ، خير الدين الزركلى 4 ، 273 طبع ششم ، در اين اخير ، كنيه او ابو الحسين آمده و محقق المجازات النبوية هم بر آن اساس كنيهء عبد الجبار را به ابو الحسين تصحيح كرده ولى ظاهرا اشتباه از مؤلف الاعلام است و يا غلط مطبعى بوده و محقق المجازات دكتر الزينى ، توجه نفرموده است و به هر حال ابو الحسن صحيح است .