روزه كه عوض ازدواج است واجب نيست پس ازدواج نيز واجب نخواهد بود . « 12 »
حكم ظروف طلا و نقره :
مورد ديگر پيرامون حديث نبوى ديگرى است كه فرمود آنكه در ظرف طلا و نقره بنوشد :
« إنما يجرجر في بطنه نار جهنم » يعنى : آتش دوزخ در شكم او ناله مىكند و به صدا در مىآيد .
شريف رضى ، يك بحث شيرين ادبى و بلاغى راجع به حديث مزبور به عمل مىآورد و نكته جالبى در مورد به كار بردن فعل « يجرجر » كه به معناى صداى شتر بهنگام آزرده شدن و يا خستگى است يادآور مىشود و آن گاه مىگويد : از استادمان ابو بكر محمد بن موسى خوارزمى رحمه اللَّه هنگامى كه درسمان به اين مسئله از كتاب طهارت رسيده بود ( يعنى : احكام اوانى ) پرسيدم حكم مدخنه « 13 » كه از طلا و نقره باشد چيست ؟ كه در باره مجمره « 14 » خلاف نيست در پاسخ گفت قاعدتا نبايد اشكال داشته باشد چون استعمال آن تبعى است نه اصلى كه منقل بخور بدون مدخنه و دودكش هم مورد استفاده قرار مىگيرد پس استفاده از دودكش طلا و نقره مثل استفاده از ظرفى است كه فقط آن را آب نقره داده باشند ( مفضّض ) و لبها با نقره برخورد نمىكند . در اين مسئله شافعى « 15 » مخالف است كه نوشيدن در ظرف طلا و نقره و حتى آب نقره داده شده را مكروه مىداند و داود اصفهانى جز نوشيدن ، بقيه استفادهها حتى خوردن را جايز مىداند كه مورد خبر فقط نوشيدن است .
سيد چنين ادامه مىدهد : البته مقام جاى بسط مسئله نيست . . . « 16 »
كيفيت مسح سر :
مورد ديگر ضمن بحث از آيهء 33 از سوره ص است كه شريف رضى ، بحث را به آيهء ششم از سوره مائده مىكشاند كه گويد :
وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ وَ أَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ
و بعد مىگويد : اهل عراق با اين آيه استدلال مىكنند بر اين كه بايد همه سر با آب مسح شود بر خلاف مالك . « 17 » و شيخ ابو بكر محمد بن موسى خوارزمى ادام اللَّه توفيقه ، بهنگامى كه
هامش
( 12 ) المجازات النبويه ، الشريف الرضى 85 و 86 ، تحقيق دكتر طه محمد زينى چاپ افست كتاب فروشى بصيرتى ، قم .
( 13 ) مدخنه ، بفتح ميم به معناى دودكش ، دودكش كوچكى كه متداول بوده كه روى سماور ذغالى و يا منقل بخور براى سرخ شدن آتش ذغال مىگذشتند ، المنجد ، چاپ سيزده .
( 14 ) مجمره ، به كسر ميم ، منقل ، منقل بخور كه آتش سرخ كنند و در آن نهند ، المنجد ، چاپ سيزده .
( 15 ) ابو عبد اللَّه محمد بن ادريس شافعى يكى از پيشوايان چهارگانه اهل سنت متولد به سال 150 يعنى در سال وفات ابو حنيفه ، و متوفى بسال 204 ، الكنى و الالقاب ، عباس قمى 2 ، 313 چاپ انتشارات بيدار قم .
( 16 ) المجازات النبويه ، الشريف الرضى ، 145 و بعد .
( 17 ) ابو عبد اللَّه مالك بن انس اصبحى يكى از ائمه اربعه اهل سنت در ميلاد ، وفات و چگونگى تولد او اقوال مختلف و عجيبى است ، رجوع كنيد به : ريحانة الادب ، محمد على مدرس خيابانى 1 ، 68 ، چاپ كتابفروشى خيام چاپ دوم .