معتقد هستيم موافق است و روشن كننده مقصود ما مىباشد و از آن جمله است :
( 1 ) عدهاى از دانشمندان گويند كه معنى مالك الملك اين است كه : پروردگارا تو مالك بندگانت هستى و آنها با آنچه دارند از آن تو مىباشند ، تو به هر كس كه بخواهى نعمت افزون مىدهى و اموال فراوان نزدشان قرار مىدهى و اولاد و نوادگان و سهام و ذخائر بسيار به آنها خواهى داد و ديگران را وادار مىكنى تا به خاطر دين از آنها اطاعت كنند تا اين كه خداى را بپرستند اوامر او را اجرا كنند .
اما هنگامى كه از اطاعت الهى سرباز زدند ، ملك را از آنها بازستانى ، به اين صورت كه لباس نعمتهاى الهى از سركشان و طاغيان خلع مىشود ، و در نتيجه اموال و دارائى آنها بر ساير بندگان مطيع خدا مباح و غنيمت مىگردد .
( 2 ) عدهاى ديگر از مفسرين گويند : معنى آيه مورد بحث اين است كه خداوند ، صاحب آن چه است كه به بندگانش مىدهد و آنها را بر آن چيز مسلط ساخته ، چون هر دارائى كه بشر مالك مىشود ، خالقش خدا است ، پس در واقع ، مالك حقيقى ، اوست ، و در اين آيه كريمه مىفرمايد كه خداى سبحان ، دارائى را به هر كس از بندگانش كه بخواهد مىبخشد ، پس ثروت حلالى كه بندگان به دست مىآورند و نگه ميدارند از اوست ، البته به غير از اعمال غاصبانهاى كه سلطهگران بجاى مىآورند و ثروتهائى كه مردم از راه زور و استيلا به دست مىآورند ، چون حق تعالى به هيچيك از آنها اين چنين ثروتى نداده است ، چگونه ممكن است كه پروردگار عالم از راه باطل به آنها دارائى بدهد ، در صورتى كه مردم را از آن نهى كرده و از اين طريق ثروتاندوزى را منع كرده است .
اگر گير آوردن هر ثروت نابجائى موهبت الهى بود ، ديگر پروردگار كسانى را كه از اين راه به دنبال دنيا و جمع ثروت مىروند ، ملامتشان نمىكرد . پس صورت صحيح قضيه اين است كه : فرمانروايان عادلى كه در دنيا اوامر الهى را بجاى مىآورند ، آنها كسانى هستند كه شهرهاى خويش را به آنان بخشيده و مردم را رعاياى آنان قرار داده است نه آنان كه از راه ستم ، چيره شدهاند و از طريق تجاوز و غصب ، حكومت و سلطنت و دنيا را به دست آوردهاند .
و معنى آيه كريمه :
وَ تَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشاءُ
اين است كه : از هر كس كه دنيا دادهاى . . . معنى تنزع الملك و بازستاندن ملك از شخص به اين صورت است كه يا مرگ او مىرسد و خداى تعالى جان او را مىستاند و يا اين كه نعمت از او بر مىگردد ، اما بازستاندن ملك از ستمگران و متجاوزين چنين است كه خداوند ، اوليائش و مؤمنين را