اعتقاد ديگران در جودت و رداءت « 26 » سخن بقرينه اعتقاد خوذ در سخن ديگران بتوان شناخت .
بيت
لا اسال الناس عما فى ضميرهم * ما فى ضميرى لهم عن ذاك يكفينى
و اگر كسى از سر انصاف بتأمل و تأنى درين مجموع بنگرذ و بتفكر و تدبر برين صحيفه مطالعه فرمايذ او را معلوم شوذ كى قدرت بنده در راندن سخن تا چه حد بوده است و قوت ايراد معانى تا چه غايت . چه درين مجموع و اگرچه تطويل دارذ نظر هيچكس هيچجاى بر ترديد لفظ و تكرير معنى نيايذ چه تكرار و ترداد « 27 » از عيوب سخن و قصور سخنور باشذ وقتى يكى از جمله فصحاء عرب در مجلسى كى خاص بوذ بابناء فصاحت ، سخنى نغز مىراند و او را كنيزكى بوذ صاحب سخن با حذاقتى تمام و دهائى بكمال و شعرى متين و اين كنيزك از پس پرده سخن او مىشنيذ و سياقت كلام او را باشتهائى هرچه تمامتر استماع مىنموذ تا فصلى جزل بقولى متين تقرير فرموذ و چون از آن سخن فراغت حاصل آمذ و جماعت پراكنده شذند قادر سخن مفلق كنيزك را گفت :
سمعت كلامى قالت ما احسنه لولا انك تكثر ترداده قال اردد حتى يفهمه من لم يفهمه قالت الى ان يفهمه من لم يفهمه فقدمل من فهمه .
گفت اى كنيزك سخن مرا در جزالت « 28 » و [ 134 ] افلاق « 29 » چگونه شنيذى و در متانت و فصاحت تا چه حد دانستى . گفت سخنى بغايت فصيح و عبارتى نيك غذب « 30 » الا انك در تكرار لفظ و ترداد معانى مبالغتى مىنموذى و آن پسنديذه نيست . گفت
شرح
( 26 ) - رداءت - بفتح اول و فتح همزه . فاسد و زبون شدن و تباه گشتن
( انندراج )
( 27 ) - ترداد : بسيار گردانيدن ( ناظم الاطباء ) .
( 28 ) - جزالت : استحكام و استوارى در سخن
( 29 ) - افلاق بالكسر : سخن شگفت و عجيب آوردن ( انندراج ) .
( 30 ) - عذب : شراب و طعام گوارا ( نفيسى )
هامش
[ 134 ] - عبارات مفصل از : و هيچ تصنيف از تزييف . . . تا سخن مرا در جزالت در نسخه مر نيامده است .