كنذ چون سه روز برين نسق بگذرانيذند و برين صفت بسپردند [ 66 ] الله تعالى بذان پيغمبر وحى كرد كى بندگان مرا بشارت ده و بگوى كى رحمت كردم و عاطفت نموذم و آن سه سال كى از عمر عادل مانده بوذ به ظالم داذم و آن سى سال كى از عمر ظالم باقى بوذ بعادل بخشيذم رعيت با وطن [ 67 ] مراجعت كردند و در ايفاء نذور و اتمام طاعات كوشيذند [ 68 ] و چون سه سال تمام شذ ظالم بدوزخ نقل كرد و سى سال عادل در ميان رعيت بمانذ و از بركت عدل او خصب « 65 » و رفاهت و غزارت « 66 » نعمت و امن و آسايش پيذا آمذ و آن رعيت از عمل [ 69 ] و علم و طاعت تمتعى تمام يافتند [ 70 ] و پيغامبر عليه السلام [ 71 ] بذين موضع اين آيت بخواند [ 72 ]
« وَ ما يُعَمَّرُ مِنْ مُعَمَّرٍ وَ لا يُنْقَصُ مِنْ عُمُرِهِ إِلَّا فِي كِتابٍ إِنَّ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ »
« 67 » و هم اينجا فرموذ « ما من
شرح
( 65 ) - خصب - بالكسر - بسيارى نبات و فراخى سال و حال - ( نقل باختصار از منتهى الارب ) .
( 66 ) - غزارت - بسيارى از هر چيزى فراوانى و كثرت و بسيارى ( فرهنگ نفيسى ) .
( 67 ) - قسمتى از آيه مباركه 11 سوره فاطر .وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ جَعَلَكُمْ أَزْواجاً وَ ما تَحْمِلُ مِنْ أُنْثى وَ لا تَضَعُ إِلَّا بِعِلْمِهِ وَ ما يُعَمَّرُ مِنْ مُعَمَّرٍ وَ لا يُنْقَصُ مِنْ عُمُرِهِ إِلَّا فِي كِتابٍ إِنَّ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ -و خدا آفريد شما را از خاك پس از آن از نطفه پس از آن گردانيد اصناف و بار نگيرد هيچ زنى و بار ننهد و نزايد مگر بعلم خدا و عمر داده نشود از عمرى و كم نشود از عمر او مگر آنكه در كتاب ثابت است بدرستيكه اين بر خدا آسانست . گفت بيافريد خدا شما را از خاك آنگه از منى آنگه شما را جفت كرد و هيچ ماده برنگيرد و نه بنهد جز بعلم او و هيچ عمر را دراز نكند و نه نيز عمر او نكاهاند و الا آن در كتابى نوشته باشد . يعنى در لوح محفوظ . سعيد جبير گفت در اول اين نوشته بنويسند كه عمر او چندين است آنگه هرگه روزى بگذرد در زير آن نويسند كه روزى گذشت و ماهى گذشت و سالى گذشت و اين بر خداى اسانست ( نقل باختصار از تفسير ابو الفتوح رازى ) .
هامش
[ 66 ] - مر : بسر بردند .
[ 67 ] - مر : باوطان
[ 68 ] - ملك : كوشش نمودند - مر : متشمر شدند
[ 69 ] - مر : عمر
[ 70 ] - مر : تمتعى يافتند هرچه تمامتر
[ 71 ] - مر : صلوات الله عليه
[ 72 ] - مر : برخواند