سيد عليه السلام مىفرمايذ « كلكم راع و كلكم مسؤل عن رعيته » مىفرمايذ كى اى امت من بدانيذ كى شما جمله شبانان قوم خويش و نگهبانان رعيت خوذيذ و هراينه روز قيامت شما را از امور رعيت و صلاح و فساد كار ايشان [ 28 ] سؤال كنند تا حدى [ 29 ] كى اگر يك تن مجرد باشذ كى هيچ افريذه در تحت طاعت و قيد متابعت او نبوذ اعضا و جوارح « 36 » وى رعيت او باشند و او را از اعضا و جوارح سؤال كنند كى پاى را بفلان روز بفلان معصيت چرا روان كردى و دست را بفلان لقمهء حرام دراز گردانيذى و زبانرا بغيبت فلان مسلمان بگشاذى [ 30 ] و چشم را بفلان نظر كى از سر شهوت بوذ از هم برگرفتى [ 31 ] نگر كى محاسبت و معاقبت « 37 » اين يك كس كى يك رعيت دارذ چه صعب حالى و چه دشخوار كارى خواهد بوذ تا آنك دو تا ده تا صد تا هزار تا آنك [ 32 ] عالمى زير فرمان او باشذ [ 33 ] و جهانى در چنبر [ 34 ] طاعت او . پس عدل منقسم شوذ به دو قسم طبعى و وضعى و طبعى كاملتر و شريفتر از وضعى باشذ [ 35 ] و مثال آن چون لذت حلاوتست در عسل كى آن طبيعيست با لذت حلاوت سكنجبين كى آن وضعيست . پس چون نفس از طينت پاك و جوهر شريف و عنصر طاهر و محتد « 38 » كريم باشذ و قوت عالمه و عامله او را منقاد ، عدل او را وصفى طبعى افتذ و انصاف او را نعتى ذاتى و حلاوت عدل و راستى در طبيعت او هر روز شهىتر « 39 » و
شرح
( 36 ) - جوارح - بفتح اول و كسر راء مهمله و بعده حاء مهمله - بمعنى دست و پا و زبان و ديگر اعضاى آدمى و جانوران شكارى ( انندراج ) .
( 37 ) - معاقبت - بر وزن مفاعلت - شكنجه كردن و در پى كردن و از پس كسى آمدن ( نقل باختصار از انندراج ) .
( 38 ) - محتد بدال مهمله كمنزل - اصل طبع .
( 39 ) - شهى - لذيذ ، مرغوب ، خواهشانگيز ، گوارا .
هامش
[ 28 ] - ملى : ملك - فساد ايشان
[ 29 ] - مر : به حدى
[ 30 ] - مر : جارى كردى
[ 31 ] - مر : بفلان نظر حرام گشادى
[ 32 ] - مر : تا پادشاهى كى
[ 33 ] - مر : باشند
[ 34 ] - مر : حيز
[ 35 ] - مر : بود .