على الاطلاق « 33 » رهنمون شوذ بسعادت آخرت و فوز « 34 » درجات عقبى « 35 » و قسم ديگر [ 16 ] را مكتسب « 36 » گويند و آن آنست كى به قوت تجربت حاصل شوذ كى « التجارب لقاح العقول » « 37 » و اين قسم را معيشى نيز گويند و راهنمون باشذ باسباب معاش و معاملات و تجارات و حرف « 38 » و صناعات و امور دنياوى چون با يكديگر زندگانى كردن و از تنعم « 39 » دنيا به قدر خوذ برخوردارى گرفتن و از نتايج آن حكايت بازرگان بچه است با ماذر و پاذشاه دختر كى كرباس را با اطلس معدنى كرد برهنمونى [ 17 ] عقل .
حكايت [ 18 ] اصحاب تواريخ و ارباب حكايات و خذاوندان فطنت « 40 » و تيزخاطران تجربت چنين آوردهاند كى در اوقات ماضى و ايام گذشته [ 19 ] بازرگانى بوذ صاحب تجربت و صائب « 41 » فكرت . در انواع تجارات بصيرتى بكمال و در فنون معاملات ذهنى روشن و در قوانين مرابحات « 42 » ذكائى « 43 » حاذق و در اقسام بيع و شرى « 44 »
شرح
( 33 ) - على الاطلاق : عموما و به نحوى كه شامل همه گردد ( فرنودسار ) .
( 34 ) - فوز : فتح و فيروزى و ظفر . نجات - برترى . رهائى و پناه و ملجاء .
عافيت و رستگارى و رسيدن به مقصد ( فرنودسار ) .
( 35 ) - عقبى : پاداش كار و حق و بدل چيزى ( فرنودسار ) . عالم آينده ضد دنيا - آخرت .
( 36 ) - مكتسب : كسبكردهشده و بمحنت حاصلشده ( انندراج ) .
( 37 ) - تجربهها باروركننده خردهايند .
( 38 ) - حرف : جمع حرفه بالكسر . كسب و پيشه .
( 39 ) - تنعم : بر وزن تفعل بنازونعمت زيستن . ( انندراج ) .
( 40 ) - فطنت : بكسر اول و فتح ثالث . دانائى و زيركى و تيزى خاطر و بمعنى دانستن ( انندراج ) .
( 41 ) - صائب : بكسر همزه . رسا و رسنده ( انندراج ) .
( 42 ) - مرابحات : جمع مرابحه ( بالضم و فتح موحده و حاى مهمله ) بر سود فروختن چيزى را و سود دادن كسى را بر متاع ( انندراج ) .
( 43 ) - ذكاء : بفتح اول بمعنى دانش و تيزى طبع و زيركى ( انندراج ) .
( 44 ) - شرى : بالكسر بالف مقصوره . خريدن و فروختن ( انندراج ) .
هامش
[ 16 ] - ملك : دوم
[ 17 ] - ملك : رهنمون
[ 18 ] - مر : حكايت بازرگان بچه با ماذر و پاذشاه دختر .
[ 19 ] - مر : عابر .