الباب الاول فى فضائل العقل و ميامن « 1 » نتائجه
عقل نوريست ملكوتى « 2 » فائض « 3 » بر نفوس « 4 » مطهر و پرتويست جبروتى « 5 » طالع بر ارواح مقدس و شعاعيست روحانى شارق « 6 » بر ذوات كامل انبياء و فروغيست ربانى طائر « 7 » بر سينهاى [ 1 ] پرنور اولياء [ 2 ] . « قيل : سمى العقل عقلا لتعلقه فوق الاجرام و النفوس » معنى آنست كى عقل را عقل از براى آن خواندهاند كى قبهء « 8 » قدر او برتر ازين هفت خرگاه نيلى است كى بر شواهق « 9 » جبال جبلت « 10 » زذهاند و خيمهء كبرياء « 11 » او بالاى قلاع « 12 » اين هفت كوتوال « 13 »
شرح
( 1 ) - ميامن : جمع ميمنت . سعادت و بركت .
( 2 ) - ملكوت : رجوع شود بصفحه 22 حاشيه 180 .
( 3 ) - فائض : بكسر ثالث و سكون ضاد معجمه . فيضدهنده ( انندراج ) .
( 4 ) - نفوس : رجوع شود بصفحه 2 حاشيه 180 .
( 5 ) - جبروت : بفتحتين . عظمت و بزرگى و تكبر و در اصطلاح سالكان عالم عظمت و جلال اسماء و صفات الهى و مرتبه وحدت را گويند كه حقيقت محمدى و تعلق بمرتبه صفات دارد ( انندراج ) .
( 6 ) - شارق : آفتاب وقتى كه برآيد . روشن و تابان ( فرنودسار ) .
( 7 ) - طائر : پرنده و پروازكننده و هرچه كه پرواز كند ( فرنودسار ) .
( 8 ) - قبه : مأخوذ از تازى طاق و گنبد . ( ناظم الاطباء ) .
( 9 ) - شواهق : جمع شاهق . مرتفع و بلند .
( 10 ) - جبلت : بكسرتين و تشديد لام . خلقت و طبيعت . اصل ( نقل باختصار از انندراج ) .
( 11 ) - كبرياء : بزرگى .
( 12 ) - قلاع : جمع قلعه
( 13 ) - كوتوال : بر وزن لوتمال . نگهدارنده قلعه و شهر باشد و او را سرهنگ هم ميگويند و بعضى گويند اين لغت هندى است و فارسيان استعمال كردهاند چه كوت بهندى قلعه است ( برهان قاطع ) .
كتوال از هندى « دزى ج 2 ص 444 » سانسكريتKota - Pala( محافظ قلعه ) مركب از دو جزءKotaوKottaدر سانسكريت بمعنى قلعه و دژ نظامى ( ويليامز 312 : 2 )Pata( محافظ . حامى . نگهبان ) ( ويليامز 622 : 3 ) پراكريتKot( قلعه ، ساختمان بزرگ ) گويا اين كلمه را لشكريان سبكتكين و محمود بايران آوردند « فرهنگ نظام » بعضى اين لغت را تركى دانستهاند چه در تركى جغتائى كوتاوال ( كوتاول ) بمعنى پاسبان و نگهبان و محافظ قلعه آمده ( جغتائى ص 463 ) و لغت جغتائى و تركى عثمانى . شيخ سليمان ص 257 ( بيهقى . بتصحيح نفيسى ج 2 ص 842 ) ولى اين كلمه از هندى بتركى رفته است ( حواشى دكتر معين بر برهان قاطع ) .
هامش
[ 1 ] - ملى سينهاء
[ 2 ] - مر : مكامن صدور اوليا .