هر ملك كى گردن او بمرواريذ امور دين آراسته [ 113 ] نيست عقد « 372 » نظام او زوذ گسسته [ 114 ] گردذ و هر دولت كى بازوى [ 115 ] مكنت او بطراز عزت ملت پيراسته [ 116 ] نيست انگله [ 117 ] « 373 » انتظام آن [ 118 ] نه دير منفصم [ 119 ] شوذ . ملك بىدين خال خلود « 374 » بر چهرهء وجود نبينذ و شهريارى بىراستكارى تاج رستگارى بر فرق امل « 375 » نيابذ . « قال النبى صلى الله عليه و آله :
الملك اس و الدين حارس و مالا حارس له فضايع و مالا اس له فمهدوم » . مىفرمايذ كى ملك اساسيست بر قواعد راستى و انصاف نهاذه و بنياذيست بخشت و گل [ 120 ] انصاف و معدلت « 376 » برآورده و دين پاسبانيست بر آن گماشته و معماريست بر سر آن داشته هرگاه كى اين پاسبان از احتراس « 377 » مبانى « 378 » آن غافل مانذ دزد ظلم نقب هدم در مواضع جدران آن زنذ و سخت زوذ انهدام پذيرذ و هروقت كى اين معمار آن را از چشم استصلاح و استعمار [ 121 ] فروگذارذ ، رخنهء ستم [ 122 ] در مواضع بنياذ آن پيذا آيذ و بىدرنگ مستأصل « 379 » گردذ . وقتى ارسطاطاليس
شرح
( 372 ) - عقد : بالكسر بمعنى سلك مرواريد و گلوبند ( انندراج ) .
( 373 ) - انگله : بفتح ثالث بر وزن حنظله . گوى گريبان و تكمه كلاه باشد و بعضى گويند حلقهايست كه تكمه و گوى را از آن بگذرانند ( برهان قاطع ) .
( 374 ) - خلود : بضمتين و دال مهمله در آخر . هميشه و هميشگى ( انندراج ) .
( 375 ) - امل : اميد و اميد داشتن ( انندراج ) .
( 376 ) - معدلت : بفتح اول و كسر ثالث و فتح لام بمعنى داد و داد دادن .
( انندراج ) .
( 377 ) - احتراس : پاس داشتن از چيزى .
( 378 ) - مبانى : بنيانها و بنيادها و اساسها .
( 379 ) - مستاصل : از بيخ بركنده . ( انندراج ) .
هامش
[ 113 ] - مر : حالى
[ 114 ] - مر : متبدر
[ 115 ] - ملى : كبازوى
[ 116 ] - مر : موشح
[ 117 ] - مر : عروه
[ 118 ] - ملك : او
[ 119 ] - ملى : زوذگسسته
[ 120 ] - ملك : به گل و خشت
[ 121 ] - ملى : از نظر اصلاح و عمارت
[ 122 ] - مر : ضيم .