هم بر آن قياس ، و اندر خردمندان لذّت قوّتهاى باطن غلبه دارد و بر [ 1 ] خرد نفسان [ 2 ] « 1 » و فرودهمّتان و خسيسان [ 3 ] « 2 » خوشيهاى ظاهر غلبه دارد . اگر بر كسى عرضه كرده آيد كه چيزى خوردنى خوش خواهى يا محلّ و حشمت و بزرگداشت [ 4 ] و غلبه بر دشمن ؟ اگر سقط [ 5 ] و خرد همّت بود و بمحلّ كودكان و چهار پايان ، شيرينى « 3 » خواهد و اگر او را نفسى شريف و نفيس بود هرگز بشيرينى ننگرد و آن مر او را بجاى آن ديگر چيز خوش نايستد ، و سقط همّت آن كس بود كه قوّتهاى باطن وى مرده بود و خود خبر همىندارد از فعلهاى قوّتهاى باطن چنان كه « 4 » كودكان كه ايشان را هنوز قوّتهاى باطن بفعل تمام نيامده باشد .
و هر قوّتى را خوشى اندر يافت آن چيز بود كه وى را قوّت بر وى است
هامش
( 1 ) اگر « بر » را ظرف و بمعنى « نزد » بگيريم و به « خرد نفسان » اضافه كنيم بهتر از آنست كه حرف اضافه پنداريم . ( خ ) .
( 2 ) صاحبان نفوس ضعيفه .
( 3 ) فرومايگان . رك : منتهى الارب .
( 4 ) اعظام ، اعزاز ، تبجيل .
( 5 ) بفتح اول ، ناكس و فرومايه ( منتهى الارب ) و بفتح اول و دوم ، هيچ كاره از هر چيز ، مردم ضعيف و فرومايه يا فروتنى نماينده ( منتهى الارب ) .
( 1 ) طم : خورد ضعيف نفسان .
( 2 ) عس : خسيسان را ؛ در اين صورت كلمهء « بر » كه پيش گذشت بىمعنى است و آن را بايد « مر » دانست . ( خ ) .
( 3 ) چخ : شيرين .
( 4 ) مك 2 : چنان .