حدوث دهري ميرداماد « 1 »
فضل الرّحمن از زمان نصير الدين طوسي ( م 1274 / 672 ) ، كلام عقلي وفلسفي در عالم تشيع رونق گرفت وسرانجام در مكتب أصفهان در دورهء صفويه به أوج خود رسيد . سيد - محمد باقر ميرداماد ( م 32 - 1631 / 1040 ) فيلسوف متكلمي بود سخت مبتكر ونوانديش كه در إيران عصر صفوى آوازه وشهرت بسيار داشت . پرآوازهترين ، ودر عين حال بحثانگيزترين نظريهء فلسفي أو دربارهء « حدوث » عالم عقول ونفوس فلكى است كه فلاسفهء پس از ابن سينا آنها را قديم مىانگاشتند . اين نظريه به حدوث دهري شهره است . از آنجا كه در سالهاى أخير ، برخى از پژوهندگان فلسفهء اسلامى دربارهء اين نظريه مطالبى نوشتهاند كه يا فوق العادة مجمل است « 2 » ، ويا در برخى نكات حق مطلب را چنان كه بايد أداء نمىكند « 3 » ، نويسندهء اين مقاله ، بر آن شد كه دربارهء حدوث دهري به تفصيل بيشترى سخن بگويد وبه تحقيق وتحليل نكات اساسى اين نظريهء بحق مشكل ، والبتة جذاب ، بپردازد ومعنى واقعي آن را با عطف توجه به زمينهء تاريخي آن
هامش
( 1 ) متن انگليسى اين گفتار در مجلهء مطالعات خاور نزديك جلد 39 شمارهء 2 در سال 1980 ميلادي چاپ شده است .
( 1 ) متن انگليسى اين گفتار در مجلهء مطالعات خاور نزديك جلد 39 شمارهء 2 در سال 1980 ميلادي چاپ شده است .
( 2 ) - مقدمه انگليسى ايزوتسو بر كتاب القبسات ميرداماد ، به اهتمام دكتر مهدى محقق ( تهران ، 1356 ) ومقدمهء فرانسه هانرى كربن بر كتاب منتخباتى از آثار حكماى إيران ، تأليف جلال الدين آشتيانى ، جلد أول ( تهران ، 1350 ) ، صفحه 15 به بعد .
( 3 ) - آشتيانى ، پيشين ، بخش فارسي ، صفحه 4 به بعد ، كه در آن حواشي وتعليقاتى بر متون منتخب ميرداماد نگاشته است .