20 . حجة الاسلام عبد القائم شوشترى : به مرحوم علّامه طباطبائى عرض كردم : « من چلّه نشستم ؛ عبادتها كردم ؛ خدمت بزرگان رسيدم و . . . ؛ اما مشكلم حل نشد ! » ناگهان حال ايشان دگرگون شد و دست بر صورت نهادند و گريستند و در ميان گريه فرمودند :
« داروى همهء دردها خداست ! داروى همهء دردها خداست ! »
21 . حضرت علّامه - رضوان اللّه عليه - مىفرمودند : « بزرگترين ( و سختترين ) رياضتها ، همين ديندارى است . » « 1 » در روايتى از حضرت امير عليه السّلام هست كه « الشريعة رياضة النفس « 2 » - آيين اسلام و احكام آن ، رياضت و ورزيدگى نفس مىآورد . »
22 . حجة الاسلام حسين حيدرى : « آية اللّه حسنزاده فرمود : شبى در اين موضوع فكر مىكردم كه چرا خداوند ، انسانها را آفريد ؟ آياتى مانند
وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ
« 3 » را هم كه از نظر مىگذراندم و اينكه در تفسيرش فرمودهاند : " ليعبدون ، يعنى ليعرفون " ، باز اين اشكال به ذهنم مىآمد كه عبادت ، فرع معرفت است ، و ما كه معرفتى نسبت به خدا نداريم ، پس چه عبادتى ؟ ! و . . . »
صبح ، اول وقت ، به حضور استاد علّامه طباطبائى رسيده و سؤال را با ايشان در ميان گذاشتم كه « حضرت استاد ! پس چه كسى بناست خداوند را عبادت كند ؟ ! » حضرت ايشان در بيانى كوتاه فرمودند : « گرچه يك نفر ! »
تا اين جمله را فرمودند ، من آرام شدم ؛ همان دم به ياد وجود مقدس امام زمان عليه السّلام افتادم و خاطرم آمد كه زمين و عالم ، هماره چنين شخصى را دارد . ديگران همگى طفيلى وجود انسان كامل ( معصوم ) هستند و گويى هدف از خلقت آنان ، به خلقت موجود تام و كامل بازمىگردد . »
بيافزاييم كه امير بيان عليه السّلام ، خود پرده از راز خلقت برداشتهاند : « فانّا صنائع ربّنا
هامش
( 1 ) . صراط سلوك ، ص 131 ( به نقل از حسن حسنزاده ) .
( 2 ) . غرر الحكم و درر الكلم ( تصنيف ) ، ص 238 .
( 3 ) . سورهء « ذاريات » ، آيهء 56 .