راهگشاى جمع ميان حدوث زمانى سراسر عالم طبيعت و دوام فيض خداوند دائم الفيض خواهد بود .
در بين اين ثمرات گرانقدر حركت جوهرى آنچه به اجتهاد خللناپذير استاد ( ره ) مرتبط است و در همهء مسائل وابسته به آن ، در مقابل صدر المتألّهين ايستادگى مىكرد همان مسأله وقوع حركت در حركت است كه زمينه تحليل محققان را فراهم كرده است تا پژوهشگران با نقد و تحليل آن به نتيجه نهائى برسند . كم ترك الاول للاخر .
7 - چون حصر مقولات در ده مقوله ، عقلى نيست ، بنابراين احتمال افزايش يا كاهش آنها هست . نظر استاد ( قده ) پيرامون مقوله « اين » آن بود كه اثبات مقوله مستقل بهنام مقوله « اين » دشوار است و آن را نمىپذيرفتند بلكه او را به مقولهء وضع ارجاع مىدادند و در هنگام تدوين « نهاية الحكمة » نيز همين روند را حفظ كردهاند ، زيرا اگرچه در بحث مقولات همانند سبك ديگران سخن گفتند ولى در تشريح وقوع حركت در مقولات فرمودند ، مقولهاى بنام مقولهء « اين » كه مستقل با لذات باشد محل شك است « 1 » .
8 - برهان صديقين كه تطوراتى را در فلسفه مشاء و حكمت متعاليه طى نموده است و با مبانى عميق صدرائى به تكامل نسبى رسيد و سپس با تحقيق حكيم سبزوارى به قرب كمال نهايى خويش رسيده است با ابتكار حضرت استاد به اوج تعالى نائل و به عمق دقت و اصل شد و تفصيل آن تطورات و اين تعالى و تكامل در كتاب « محاكمات فلسفيه » يادآورى بين نصير الدين طوسى و دبيران كاتبى
هامش
( 1 ) نهاية الحكمة ، ص 182 .