از اين رهگذر استاد علّامه ( ره ) در زندگىنامه خود ، آن چندسالى را كه بعد از مراجعت نجف در تبريز ماندند ، دورهء خسارت روح شمردهاند ، با اينكه چندين رسالهء عميق فلسفى را در آن سرزمين تأليف كرد و طبق مرقوم خود استاد ( ره ) در آن رسائل سعى شد كه ميان عقل و نقل تطبيق شده باشد .
سر اينكه آن ايّام را دورهء غرامت محسوب داشتند ، اين است كه آنچه جان بلند استاد مىطلبيد چون تفسير قيم الميزان در آن منطقه ميسر نبود و نيز آنچه را كه بلنداى روح لطيف معظم له مىخواست چون حوزهء تدريس قم و تربيت اخترانى فروزان و تعليم و تهذيب ارواح مستعد و پذيرا در آن مرزوبوم ميسور نبود ، حسنات الابرار سيّئات المقرّبين « 1 » .
* نظرات [ و ابتكارات نو ] فلسفى استاد علّامه طباطبايى ( ره )
استاد علّامه ( قده ) گذشته از آنكه در تحرير مسائل فلسفى و كيفيت استدلال آن اگر نقص يا عيبى مشاهده مىكرد در كمال دقت به تكميل نقص و رفع عيب مىپرداخت و سعى مىنمود كه اركان برهان تام و خالى از خلل باشد ، در چند مسأله عميق فلسفى نيز ابتكار خاص داشته و به عنوان مطلب نو عرضه مىكرد ، كه ذيلا به برخى از آنها اشاره مىشود .
1 - مسائل فلسفى را جز از راه برهان كه از علوم متعارفه و مقدمات بديهى تشكيل مىشود ، نمىتوان اثبات نمود بر خلاف مسائل كلامى مثلا ، كه آنها را نير از راه جدل به كمك مقدمات مسلّم و مقبول هم مىتوان بيان كرد و برهانى كه مفيد
هامش
( 1 ) يادنامه مفسر كبير استاد علّامه محمد حسين طباطبايى ، ص 153 - 169 . ؛ از زبان و بيانات استاد معظم آية اللّه جوادى آملى .