بهدليل اين وضع ناگوار سليقههاى علمى كه شيعه باآن همه بار معنوى و سهولت و روانى از ائمه اهل بيت عليهم السّلام اخذ كرده بود ، در مدّت زمانى كوتاه تحت تأثير سليقههاى مشايخ صوفيه قرار گرفت و طريقه عرفان دچار رنگهاى نامطبوع و علفهاى هرزى گشت « 1 » .
* بيانات دينى و معارف قرآنى فراخور حال همگان است « * »
علّامه ضمن آنكه طريق سير معنوى و معرفت نفس را در صورت صحت ، راه روشنى براى خداشناسى و ارتباط با دنياى غلب مىداند و براين باور است كه چنين طريقى درخور فهم عمومى نبوده و براى گروهى خاص عملى مىگردد ، اما چنين نمىبيند كه از بيان و تعليم اين راه صرفنظر شود و در دستورهاى شرعى افراد اين طريق شناخت ، از انجام تكاليف دينى و مقررات شرعى معاف شوند يا خود براى پيمودن اين راه نسخههايى تجويز كرده و مقررات جعل كنند ، بهنظر علّامه طباطبايى بيانات دينى و معارف قرآنى بهگونهاى تنظيم شدهاند كه براى تمامى طبقات برحسب قدرت درك و سطح سواد و معلومات قابل استفاده بوده و هركس به فراخور حال خويش و طبق ظرفيت خود از آنها بهرهمند مىگردد و اينكه حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلم فرموده است : ما گروه انبياء با انسانها به ميزان خردشان سخن مىگوييم ؛ ناظر براين معناست و بدين مفهوم است كه هركس بر حسب توان فهم و دركش خطابى ويژه دارد .
هامش
( 1 ) همان ، ص 103 .
( * ) مقالهء استاد غلامرضا گلى زواره ، تحت عنوان « علّامه طباطبايى سرور اهل صفا » مندرج در مجله پاسدار اسلام ، شمارهء 193 .