24 - اشكال اول بر منطق
اگر منطق راه مستقيم هدف مىبود بين اهل منطق اختلاف رخ نمىداد لكن بين آنان اختلاف است پس منطق صراط مستقيم نمىباشد .
پاسخ
اولا متن اين اشكال به صورت يك قياس استثنائى است كه اگر كمترين خلل در شرائط انتاج او راه يابد نتيجه نخواهد داد و اين خود دليل وثاقت روش منطق است .
ثانيا در مسائل عقلى نه اتفاق اهل نظر سند صحت آنها است و نه اختلاف متفكران دليل بطلان آن مىباشد زيرا نه اجماع را در حقائق نظرى ارج و حرمتى است و نه تواتر را بها و ارزشى چون قلمرو نفوذ اجماع مسائل تعبدى و عملى است نه تحقيقى و نظرى و منطقه نفوذ تواتر ، امور حسى است نه حدسى و فكرى و چيزىكه بايد تنها از راه سبب خاص خود معلوم شود به گفته ديگران روشن نمىشود .
ثالثا اين اشكال مغالطهاى است از باب اخذ ما بالعرض لكان ما بالذات زيرا آنچه ذاتا مصون از خطاست راه منطق مىباشد نه رونده آن يعنى يك متفكر منطقى چون ممكن است درست راه را نبيند و يا سهوا نمىپيمايد اشتباه بكند و تنها روندهء معصوم است كه خود عين راه راست باشد چنان كه اهلبيت عصمت و طهارت عليهم السّلام اينچنين هستند يعنى همانطورى كه آنان موازين قسطاند صراط مستقيم نيز هستند لذا عقائد و اخلاق و اعمال ديگران بايد به ميزان عقائد و اخلاق و اعمال آنها سنجيده شود . خلاصه آنكه منطق ابزار صحيحى براى انديشه است كه