20 - محدوديت مظاهر هدايت و اضلال
در نظامى كه هرچيز داراى وجود محدود يا ظهور خاص است براى هدايت و اضلال نيز محدوديتهاى ويژهاى خواهد بود و لسان قرآن كريم اينست كه
« كُلُّ شَيْءٍ عِنْدَهُ بِمِقْدارٍ »
178 ،
« إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْناهُ بِقَدَرٍ »
179 . بنابراين تمام اشياء داراى حد معين مىباشند زيرا هركدام از آنها در وجود متناهى يا در ظهور محدودند كه تناهى وجود و محدوديت ظهور مستلزم حد معين داشتن است .
حتى خزائن الهى كه مرحله قدر و اندازهگيرى اشياء پائينتر از آنها است داراى حد معين مىباشند
« إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ »
180 زيرا همين تكثير خزائن و جمع بستن آن در تعبير نشانهء كثرت آنها بوده كه كثرت خود دليل محدوديت است . چون هريك از آن مخازن كثير از ديگرى جدا مىباشد بنابراين يك قدر عام و فراگيرى در جهان امكان يافت مىشود كه جامع هردو بخش قضا و قدر بوده و مقام قضا و مرتبهء غيبى را نيز شامل خواهد شد . بنابراين لسان هريك از موجودات جهان امكان آنست كه « لو دنوت انملة لاحترقت » يعنى همانطورى كه قواى نباتى به مرز قواى حيوانى راه ندارند و نيروى حيوانى را به مقام شامخ انسانى راه نيست و وهم را به حريم عقل گذارى نمىباشد همچنين مظاهر هدايت و اضلال هركدام داراى مقام محدودند كه از آن حد تجاوز نمىكنند ، ليكن مقام مظاهر هدايت فوق مرتبهء مظاهر اضلال است زيرا قلمرو رسالت مظاهر اضلال تا مرز مخلص بوده و هرگز راهى به مخلصين ( بالفتح ) ندارند
« قالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ إِلَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ »
181 .