تخطي إلى المحتوى الرئيسي

حكمت برين ( ترجمه وشرح تطبيقى بداية الحكمه ) ( فارسى ) — صفحة 684

مساهمون:

ص٦٨٤
چرا كه او يك حقيقت خالص و مفارق از مادّه و محدوديت و قوّه است و علامه طباطبائى هم مؤيد آن بيان است . ملاصدرا در اين زمينه مىفرمايد : [ مرجع حقيقت علم ، حقيقت وجود است كه آن به‌شرط سلب نقايص عدمى و عدم احتجاب به‌وسيله پوشش‌هاى ظلمانى مادى از هستى است و ثابت شد هرذات مستقل الوجودى كه او مجرد از چيزهايى است كه آن را مىپوشاند ، پيش خودش ذاتا حاصل است . بنابراين ، آن ذات ، معقول ذات خويش است و آن ذات ، ذاتا آن را تعقل مىكند و تعقل او براى ذاتش ، همان وجود ذاتش مىباشد ، نه چيز ديگر و اين حصول ( و واقعيت ) يا حضور ، تغايرى را ميان حاصل و محصول ( و عاقل و معقول ) و حاضر و مورد حضور ، نه در خارج و نه در ذهن ، سبب نمىشود . لذا هرچيزىكه در وجود ، قوىتر و در تحصل ، شديدتر و از نظر ذات ، از نقايص و قصورها ، رفيع‌تر ( و دور تر ) باشد ، از نظر عقل و معقول ، اتم و از نظر عاقليت ذاتى ، شديدتر مىباشد ، بنابراين ، وقتى واجب الوجود ، مبدأ سلسلهء موجودات مترتب و با ترتيب و با درجه در شدت و ضعف و شرف و خسّت است ، كه آن درجات از نظر عقليات ، مبدعات ، مكوّنات و حسّيات است ، در اعلاى مراتب شدت هستى و تجرد وجودى مىباشد و در كمال شدتش ، بىنهايت است . . . ؛ لهذا براى اين‌كه واجب الوجود ، فوق ما لا يتناهى بما لا يتناهى است ، به همين نسبت ، عاقليت ذاتش نيز فوق بىنهايت است ] . « 1 »

اثبات علم واجب الوجود به‌ماسواى خود ، از منظر ملاصدرا

ملاصدرا در اين مورد مىفرمايد : [ وقتى ثابت شد كه واجب تعالى نسبت به ذاتش عالم است و شكى نيست كه ذاتش علت مقتضى ماسواى خود ، طبق ترتيب و نظام
هامش
( 1 ) . اسفار ، ج 6 ، ص 174 - 175 .
حكمت برين ( ترجمه وشرح تطبيقى بداية الحكمه ) ( فارسى ) — صفحة 684 | رحمت الله شريفي نجف آبادى