تندى و كندى ، اضافىاند
و الحقّ : أنّ السرعة و البطؤ . . . السرعة و البطؤ الاضافيّان .
و حق اين است كه سرعت و بطؤ دو وصف اضافى ( و مقايسهاى هستند ) ، پس سرعت حركت ، نسبت به ديگرى ( كه كند است ) ، عينا نسبت به سومى ( كه تند است ) كند است و اين مطلب درمورد كندى هم مىباشد و سرعت بهمعناى جريان و سيلان ، خصوصيت و ويژگى براى مطلق و عموم حركات است . سپس حركت شدت و ضعف پيدا مىكند ، ( چون حركت يك امر وجودى و داراى مراتب و تشكيك است ) .
چند نكته درمورد سرعت و بطؤ :
1 . رابطهء مستقيم سرعت و بساطت
علامه طباطبائى مىفرمايد : بطؤ ، معلول تركّب حركت است ، چنانكه كثرت معلول تركب وجود ( مادى ) است . بنابراين ، وقتى بساطت حركت ، شديدتر و بيشتر مىشود و حركت خالصتر مىگردد ، سريعتر مىشود . . . ، همانگونه كه وقتى وجود ، بسيطتر مىگردد ، شديدتر و قوىتر است « 1 » ، و در جاى ديگر معظّم له مىفرمايد : « و من الجائز أن يكون سبب البطؤ هو تركب الحركه » . « 2 »
2 . اختلاف در سرعت و بطؤ ، مثل اختلاف در واحد و كثير است
اختلاف در سرعت و بطؤ ، مثل اختلاف واحد و كثير است كه ما به الاختلاف آن به
هامش
( 1 ) . همان ، ص 199 ، پاورقى علامه طباطبائى .
( 2 ) . نهاية الحكمه ، مرحله 9 ، فصل 8 ، ص 210 .