بازايستد ، باز طبق حركت جوهرى و ذاتى متحرك ، بهنوعى از حركت كسىكه درجا مىزند و ايستاده قدم مىزند ، متصف است .
علامه طباطبائى ، علىرغم ملاصدرا ، حركت اعراض را تبعى دانسته است
علامه طباطبائى به عبارت ملاصدرا كه فرموده است : « تجدد در غير جوهر ؛ يعنى اعراض ، مثل اضافه و ملك و نظير آنها ( كه در ظاهر ساكن هستند ) ، حركت عرضى و مجازى است ، نه ذاتى ؛ و اما تجدّد غيرها من المقولات كالاضافة و الملك . . . فهى حركة بالعرض لا بالذات « 1 » » ، ايراد گرفته است كه چرا وى آنها را حركت عرضى و مجازى دانسته است ، نه تبعى حركت جوهرى ، زيرا وجود اعراض ، همان وجود موضوعشان است .
علاوهبر اينكه اعراض از مراتب جوهرند و چگونه او ( ملاصدرا ) وجود عرض را ثابت ( و داراى حركت بالعرض ) دانسته است ، درحالىكه موضوع و جوهر آن ، داراى حركت است : « عدّ حركة المقولات بتبع حركة الجوهر الذى هو موضوعها ، من الحركة بالعرض ، ينافى كون وجودها لموضوعها . . . فالحق أنّ هذه المقولات العرضية متحركة حقيقة بتبع حركة الجوهر لا بالعرض » . « 2 »
علامه طباطبائى ، حركت در حركت را سبب كندى حركت مىداند
علامه ، حركت در كم ، كيف ، أين و وضع را حركت در حركت دانسته است كه از نظر فلاسفه محال است « 3 » ، زيرا حركت در حركت ، همان سكون است ؛ بهدليل اينكه نفى در نفى ، اثبات است ؛ يعنى عدم سكون در عدم سكون ، سكون است ، در حالى
هامش
( 1 ) . اسفار ، ج 3 ، ص 182 .
( 2 ) . همان ، پاورقى .
( 3 ) . نهاية الحكمه ، مرحله 9 ، فصل 8 ، ص 209 .