عين فعليت است ) عبارت از ( تنها ) صورت است ؛ ( يعنى غير از صورت چنين خصوصيتى ندارد ) . پس در اين صورت ، مطلوب ( حاصل و ) ثابت مىشود .
چرا صورت همراه با ماده است ؟
و أمّا أن الصّور التى من . . . من مادّة ؛ فإذن المطلوب ثابت .
و اما صورتى كه شأنش اين است كه مقارن با ماده باشد ، از آن ( هيولا ) جدا نمىشود ، زيرا هيچيك از انواعى كه حس و تجربه به آن مىرسد ، خالى از قوه و استعداد تغير و امكان انفعال و تأثر نيست و اين اصل موضوعى است كه از علوم طبيعى اخذ شده است .
و آنچه در آن قوه و استعداد و امكان وجود دارد از ماده خالى نيست ، چرا كه قوه و امكان استعدادى ، امرى است كه از مقولهء كيف و قائم به غير است و جوهرى كه مناسب با قوه و استعداد است ، همان ماده يا هيولا است ) . پس در اينصورت مطلوب ثابت و پابرجاست ( كه صورت بدون ماده تحقق نخواهد يافت ) .
فصل هفتم : احتياج ماده و صورت بهيكديگر
تركيب حقيقى ماده و صورت
الفصل السابع في أن كلا من المادة . . . محتاج الى بعض .
فصل هفتم : درمورد اين است كه هريك از ماده و صورت ، محتاج به ديگرى هستند ، اما بيان اجمالى اين مطلب ( كه هريك از ماده و صورت در وجود خود نيازمند به ديگرى است ) اين است كه تركيب ميان ماده و صورت ، تركيب اتحادى حقيقى و داراى وحدت حقيقى ( نه اعتبارى ) است . ( در فصل ششم ، از مرحلهء پنجم ، بيان شد كه مركب حقيقى آن است كه داراى وحدت حقيقى باشد .
يعنى از تركيب اجزا ، اثرى حاصل گردد كه مغاير با اثر هريك از اجزاى آن باشد .