اشتراك لفظى و از اين جهت اشتراك لفظى مورد اختيار متكلمين ، شامل وجود رابط بهمعناى سوم ، مانند وجود براى علتش مىباشد كه اين در باب خود وجود علت و معلولى است ، نه خود وجود رابط به معنا « وجود فى غيره » است كه با وجود محمولى اشتراك لفظى دارند « 1 » . نهايت اينكه ، اشتراك لفظى مورد اعتقاد ملاصدرا به وجهى به اشتراك معنوى منجر مىشود .
فصل سوم : وجود مستقل شامل جوهر و عرض است
الفصل الثالث : من الوجود فى . . . بعينها عن موضوعها العجز .
( اين بحث درمورد تقسيم وجود فى نفسه و مستقل به وجود لغيره ؛ يعنى عرض و صفت و وجود لنفسه ؛ يعنى جوهر است ) و مراد از اينكه وجود شىء ، لغيره است ، اين است كه وجودى كه « فى نفسه » است - علامه مىفرمايد : وجود فى نفسه ، ماهيت وجودى است كه از ماهيت خودش ، طرد عدم مىكند ( مانند صفت سفيدى كه عدم آن سفيدى را از خودش طرد مىكند ) - و در عين حال آن صفت ، عينا عدم را از شىء ديگر ( موصوف ) طرد مىكند ( مثل قدرت كه علاوهبر اينكه ماهيت عجز را از خودش طرد مىكند ، عدم قدرت را هم از انسان طرد مىكند ، لذا او قادر مىشود . ) نه اينكه عدم ذات و ماهيت آن شىء ديگر را طرد كند و الا براى يك ( ماهيت ) موجود ، دو ماهيت خواهد بود .
و آن كثرت واحد است ( كه اين تناقض و خلف است ؛ پس كثرت واحد محال است . آخر چگونه ممكن است قدرت هم عدم عجز باشد و هم عين انسان ؛ لذا قدرت يك ماهيتى است كه براى ماهيت ديگر مانند انسان سبب قدرت مىشود ) ، بلكه ( آن صفت ) ، عدم زايد بر ذات و ماهيت آن شىء ديگر ( موصوف ) را طرد مىكند ؛ آن عدمى كه مقارن با موصوف است ، مانند عدم كه بهوسيله ماهيت
هامش
( 1 ) . تعليقة على نهاية الحكمه ، مرحله 2 ، شماره 38 ، ص 58 .