مرحله سوم موجود مستقل و رابط
فصل اول : وجود مستقل و رابط
المرحلة الثالثة : فى انقسام الوجود . . . هلمّ جرّا ؛ و هو باطل .
مرحلهء سوم ، درمورد تقسيم وجود به « ما فى نفسه » و « ما فى غيره » و تقسيم « ما فى نفسه » به « ما لنفسه » و « ما لغيره » است « 1 » ( و در اين مرحله سه فصل وجود دارد : ) فصل اول ( وجود مستقل و رابط است ) : بعضى از موجودات ، فى غيره ؛ يعنى غيرمستقل هستند و بعضى از آنها بر خلاف آن ، ( مستقل ) مىباشند و آن ( تقسيم ) به اين دليل است كه وقتى قضاياى صادق مانند گفتارمان : « انسان خندان است » را ملاحظه مىكنيم ، در وراى موضوع و محمول آن ، امر ديگرى مىيابيم كه بهواسطهء آن ، بعضى از آندو ( موضوع و محمول ) به بعضى ديگر مرتبط و متصل مىشوند كه وقتى تنها موضوع و تنها محمول را ملاحظه كنيم ، آن ( امر ديگر ) يافت نمىشود و همچنين ، وقتى هريك از موضوع و محمول را با غير ديگرى ( از موضوع و محمول ) در نظر بگيريم ، ( آن امر ديگر ) يافت نمىشود .
پس براى آن ( امر ديگر كه غير از موضوع و محمول در قضيه است و بهعنوان امر
هامش
( 1 ) . شرح المنظومه ، ص 62 .