عدد منطق بر سه قسم است :
1 - تام : و آن عددى است كه با مجموع اجزاء ( كسرهاى ) خود برابر است مانند عدد ( 6 ) كه نصف آن ( 3 ) و ثلث آن ( 2 ) و سدس آن ( 1 ) است و مجموع آنها مساوى با ( 6 ) مىباشد .
2 - زائد : عددى است كه مجموع اجزاء ( كسرهاى ) آن زيادتر از آن باشد ، مانند عدد ( 12 ) .
3 - ناقص : عددى است كه مجموع اجزاء آن كمتر از آن باشد ، مانند ( 16 ) . « 1 »
مقايسهء عدد باوجود : صدرالمتألهين مقايسهء جالبى ميان وجود و عدد نموده است كه يادآور مىشويم :
در عدد اين خصوصيت يافت مىشود كه ما به الاشتراك عين ما به الامتياز است ، هريك از مراتب عدد در عدد بودن شريكند و درعينحال در عدد هم تمايز دارند و مثلا حقيقت عدد ( 3 ) اين است كه پس از عدد ( 2 ) قرار دارد ، ( كه با عدد ( 2 ) در اصل عدد بودن مشترك است و در خصوصيت عددى ممتاز از آن است ) .
اين مطلب نظريه ما را در باب وحدت تشكيكى حقيقت وجود تأييد مىكند ، و اينكه هرموجودى در مرتبهاى كه قرار مىگيرد موجب مىشود كه از موجودهاى ديگر ممتاز گردد .
به عبارت ديگر ، واحد لا به شرط ( در باب اعداد ) به ازاء وجود مطلق است و وحدت محضه كه مقدم بر همهء مراتب عدد است ، به ازاء وجود واجب تعالى است كه مبدء همهء موجودات مىباشد و محمولات و صفات خاصهاى كه از هريك از مراتب عدد انتزاع مىشود ، به ازاء مفاهيم ماهيات است كه از مراتب وجود انتزاع مىگردند .
و همانگونه كه ما به الاختلاف در اعداد عين ما به الاتفاق است ، وجودات هم در عين اشتراك در اصل هستى ، در مراتب وجودى متفاوت مىباشند .
هامش
( 1 ) كنز الحساب ص 10 - 8 .