متصل و با منفصل ، منفصل مىباشد ، بنابراين كميّت به دليل اينكه به حسب خارج بسيط است ( مركب از ماده و صورت نيست ) قبول قسمت خارجى نمىكند ، ولى جسم به دليل اينكه مركب از ماده و صورت است به اعتبار هيولى ، تقسيم خارجى را مىپذيرد « 1 » .
ب - تعريف كم متصل و اقسام آن :
كم متصل آن است كه مىتوان براى آن اجزائى فرض كرد كه در آن اجزاء « حد مشترك » قابل تصور است .
حد مشترك آن است كه مىتوان آن را ابتداى دو قسم يا انتهاى هردو قرار داد ، اين معنا در خط ، سطح ، حجم و زمان متصور است ولى در عدد تصور ندارد ؛ زيرا حدّ مشترك بايد امرى باشد كه غير از دو قسم و دو طرف نباشد و گرنه خود ، جزء عليحده خواهد بود و درنتيجه دو قسم مفروض ، سه قسم خواهد شد و نقطه كه ميان دو جزء از خط فرض مىشود در حقيقت جزء خط نيست ، همينگونه است خط ميان دو سطح و سطح ميان دو حجم . ولى اين امر در عدد متصور نيست ؛ زيرا مثلا اگر عدد ( 10 ) را به دو قسم ( 6 ) و ( 4 ) تقسيم كنيم ، عدد ششم جزء طرف بزرگتر است و جزء قسمت كوچكتر نيست و بالعكس عدد چهارم جزء طرف كوچكتر است نه عدد بزرگتر و درنتيجه هيچيك از آندو ، حدى نيستند كه هردو قسم در آن شريك باشند « 2 » .
اقسام كم متصل : كم متصل به دو قسم تقسيم مىشود : 1 - كم متصل قارّ . 2 - كم متصل غير قارّ .
هامش
( 1 ) لانه لمكان كونه بسيطا في الخارج ، لا مادة له يعدم بطر و القسمة عليه ، نعم الجسم بهيولاه قابل للقسمة الفكية اذ الهيولى لمكان كونها فى ذاتها لا متصلة و لا منفصلة ، قابلة لان تطرء عليها الاتصال و الانفصال . ( درر الفوائد ، ج 1 ، ص 397 ) .
( 2 ) شوارق الالهام : ص 389 .