و در حديثى كه از طرق شيعه « 1 » و سنى « 2 » از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نقل شده آمده كه قرآن بر هفت حرف نازل شده است .
اين حديث هرچند با مختصر اختلافى در الفاظش نقل شده ، ولى معناى آن در احاديث بسيارى آمده ، كه معانى همه آنها نزديك به يكديگرند ، و راويان شيعه و سنى آنها را نقل كردهاند ، و مفسرين در معناى آنها به شدت اختلاف كردهاند ، بهطورى كه شايد عدد اقوال در آنها به چهل قول برسد ، چيزى كه مشكل را آسان مىسازد اين است كه در خود اين احاديث تفسيرى براى هفت حرف آمده ، كه اعتماد ما هم به همان تفسير است .
از آن جمله در بعضى از آن اخبار آمده : قرآن مشتمل بر هفت حرف نازل شده ، اول امر ، دوم نهى ، سوم ترغيب ، چهارم تهديد ، پنجم جدل ، ششم داستان ، و هفتم مثل « 3 » . و در بعضى ديگر اينطور آمده : نهى ، امر ، حلال ، حرام ، محكم ، متشابه ، امثال « 4 » .
و از على عليه السّلام نقل شده كه فرمود : قرآن بر هفت قسم نازل شده و هرقسم آن كافى و شفادهنده است ، و آن هفت قسم عبارت است از : امر ، نهى ، ترغيب ، تهديد ، جدل ، مثل و داستانها « 5 » .
پس به حكم اين روايات بايد هفت حرف را تنها حمل كنيم بر هفت نوع خطاب و بيان ، و بگوييم : با اينكه همه آيات قرآن يك هدف را دنبال مىكند و
هامش
( 1 ) . تفسير صافى : 1 / 38 .
( 2 ) . الدر المنثور : 2 / 7 .
( 3 ) . تفسير صافى : 1 / 39 .
( 4 ) . تفسير صافى : 1 / 39 .
( 5 ) . تفسير صافى : 1 / 39 .