فرزندان هست ولى تأويل فرزندان نيست ، كلمه « رئيس » مشتمل بر معناى رجوع هست و مرؤوس به رئيس مراجعه مىكند ، ولى رئيس تأويل مرؤوس نيست .
علاوه بر اين گفتار ، فتنهجويىاى كه در آيه شريفه صفت مخصوص متشابه ذكر شده در غير حروف مقطعه هست ، نه در آنها ، بيشتر فتنههايى كه در اسلام پديد آمده از ناحيه پيروى آيات متشابه يعنى از ناحيه پيروى علل احكام و آيات مربوط به صفات خدا و امثال آن پديد آمده است .
اشكال قول دوم : لازمه آن وجود آياتى است در قرآن كه خلاف معناى ظاهرى آن اراده شده باشد ، و باعث معارضه آنها با آيات محكمات و در نتيجه ، پديد آمدن فتنه در دين باشد ، و برگشت اين سخن به اين است كه در بين آيات قرآن اختلافى هست ، كه بر طرف نمىشود مگر آنكه از ظاهر بعضى از آنها چشم پوشيد ، و آنها را بر خلاف ظاهرشان بر معنايى حمل كرد كه فهم عامه مردم از درك آن عاجز باشد .
و اين سخن احتجاجى را كه در آيه :
أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَ لَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلافاً كَثِيراً
« 1 » است ، باطل مىكنند ، زيرا اين آيه دلالت دارد بر اينكه در قرآن هيچ اختلافى نيست ، و اگر معناى اختلاف نداشتن اين باشد كه هرجا به ظاهر اختلافى ديديد آن را بر خلاف آنچه ظاهر كلام دلالت دارد حمل كنيد ، به معنايى كه غير از خداى سبحان ، كسى آن را از ظاهر كلام نفهمد ، حجيت آيه از بين مىرود چون اختلاف نداشتن به اين معنا اختصاص به قرآن ندارد ، بلكه هركتابى را هرچند هم صفحه به
هامش
( 1 ) . سوره نساء : 82 .